Ekonomi

SHIFRA E DITËS: Shpenzimet globale në ushtri për 2023 mbi 2,400 miliardë euro. Sa shpenzon Shqipëria në raport me vendet e tjera?

Shkruar nga Aranit Muraçi

SHIFRA E DITËS: Shpenzimet globale në ushtri për 2023 mbi 2,400

Si kudo në shumicën e vendeve anëtare të NATO-s shpenzimet ushtarake po rriten në 2024, por ato mbeten larg objektivit 2% të PBB-së që ka vendosur SHBA.

Sipas një raporti të Mediobanca, shpenzimet ushtarake të vendeve të ndryshme për frymë në ushtri për vitin 2024 janë më të lartat që nga viti 1990 (0.8 cent dollarë në ditë).

Shpenzimet globale të mbrojtjes arritën nivelin më të lartë të të gjitha kohërave në 2023: 2,443 miliardë dollarë u shpenzuan, e barabartë me 2.3% të PBB-së globale, e barabartë me 6.7 miliardë dollarë në ditë. Rritja e regjistruar prej 6.8% është më e theksuara që nga viti 2009. Kjo është ajo që del nga hulumtimi i Zonës Kërkimore Mediobanca.

Shpenzimet botërore të mbrojtjes për frymë janë më të lartat që nga viti 1990, duke arritur në 306 dollarë për person, e barabartë me 0.8 cent në ditë. Qytetarët që shpenzojnë më shumë për mbrojtjen e vendit të tyre janë Katari (15.7 dollarë për frymë në ditë në 2023), Izraeli (8.2) dhe Shtetet e Bashkuara (7.4); 1.7 dollarët e Italisë në ditë përfaqësojnë më shumë se dyfishin e mesatares botërore (0.8 cent), rreth tre herë më pak se Ukraina dhe 20% më pak se Rusia.

Pjesa e shpenzimeve publike kushtuar mbrojtjes është më e larta në Ukrainë dhe Bjellorusi me mbi gjysmën e totalit, ndërsa Italia është në pjesën e poshtme të renditjes (e 121-ta).

Vendet që shpenzojnë më shumë për mbrojtjen?

Sipas të dhënave të Mediobanca, Shtetet e Bashkuara janë në krye të renditjes globale të shpenzimeve të mbrojtjes me 37.5% (916 miliardë), e ndjekur nga Kina me 12.1% (296 miliardë), Rusia (4.5%), India (3.4). %) dhe Arabinë Saudite (3.1%); por ka vende si Kosta Rika, Islanda dhe Panamaja që nuk shpenzojnë asnjë qindarkë për ushtrinë.

Renditja ndryshon nëse marrim parasysh ndikimin e shpenzimeve në PBB: Ukraina, aktualisht në luftë, është në vendin e parë me 36.7%, duke u ngjitur në një pozicion të tillë në vitin 2022 (25.9%) teksa shpenzonte në vitin 3021 (3.2%), kur  ishte në pozitën e 15-të. Ukraina pasohet nga disa vende në Lindjen e Mesme dhe Afrikën e Veriut, me Rusinë në vendin e shtatë (5.9%), Shtetet e Bashkuara në vendin e 22-të (3.4%) dhe Kinën në vendin e 69-të (1.7%).

Në vitin 2023, Italia shpenzoi 35.5 miliardë euro për mbrojtjen, më shumë se dyfishi i GDP-së totale të Shqipërisë. E llogaritur ndryshe Italia shpenzon për shpenzimet ushtarake 97 milionë euro në ditë, me një rritje prej +5.5% që pritet për vitin 2024. Në renditjen globale është e 12-ta (me 1.5% të shpenzimeve globale), por nëse marrim parasysh incidenca e PBB-së e shpenzimeve është e 75-ta (1.6%, ishte 1.4% në 2013 dhe 2.8% në 1963).

A është i mundur objektivi prej 2% i PBB-së? “Siç kërkohet nga NATO në vitin 2014, shumë vende po rrisin në mënyrë progresive shpenzimet e tyre të mbrojtjes me synimin për të arritur pragun prej 2% të PBB-së, megjithëse ekzistojnë dyshime të forta për realizueshmërinë aktuale të këtij qëllimi deri në vitin 2028”, kujton studimi.

Sa shpenzon Shqipëria për ushtrinë

SHIFRA E DITËS: Shpenzimet globale në ushtri për 2023 mbi 2,400

Që kur Rusia aneksoi Krimenë, NATO vendosi që secili shtet anëtar të shpenzonte jo më pak se 2%e PBB-se për mbrojtjen në mënyrë që të kishte një ushtri të fortë për të përballur agresionin rus. Sipas një grafiku të shpërndarë nga Ëashington Post, vendin e parë në raport me PBB-në e mban Polonia, e cila shpenzon edhe më tepër se SHBA-ja duke kapur shifrat 3.9% në raport me 3.49% të amerikanëve. Vendi ynë fqinj, Greqia renditet në vendin e tretë me rreth 3% të PBB-së. Greqia shpenzon për ushtrinë, jo për shkak të agresonit rus, por për shkak të rivalitetit me Turqinë dhe më pas renditen shtete që janë kryesisht në kufi me Rusinë ose në kufi me Ukrainën.

Ndërkohë, sipas renditjes, Shqipëria renditet në “listën e kuqe” pasi shpenzon 1.76% të PBB-së për mbrojtjen, pas Francës, Bullgarisë, Malit të Zi. Në raport me PBB-në më pak shpenzojnë Norvegjia, Danimarka, Holanda, etj.

Krahasimi me vendet e rajonit

SHIFRA E DITËS: Shpenzimet globale në ushtri për 2023 mbi 2,400

Shpenzimet e Mbrojtjes të planifikuara për vitin 2022 llogariteshin në masën 32.6 miliardë Lekë, rreth 1.93% e PBB-së, shumë pranë objektivit të NATO-s për vendet anëtare që shpenzimet e mbrojtjes duhet të jenë sa 2% e PBB-së së vendit, të cilin këtë vit vendi ynë e ka përmbushur.

Në Rajon nga të dhënat e vitit 2020, Shqipëria rezultonte e treta sa i përket peshës së shpenzimeve të mbrojtjes si përqindje ndaj PBB-së, pas Serbisë me shpenzime të mbrojtje sa 2.11% e PBB-së dhe  pas Malit të Zi me 2.05% të PBB-së.  Ndërkohë Kosova ka peshën më të ulët të shpenzimeve të mbrojtjes me 1.06 % të PBB-së. Të gjitha vendet e Bashkimit Europian kanë një mesatare prej 1.56 % të PBB-së, ndërsa mesatarja e të gjithë vendeve të NATO-s është 2.75% e PBB-së. /Liberale.al/

SHIFRA E DITËS: Shpenzimet globale në ushtri për 2023 mbi 2,400

 

 

Liberale Newsroom

Poll
SHQIPENGLISH