Kryesore

Peshorja e Strasburgut nga ana e Vetingut

               Publikuar në : 10:09 - 03/06/21 Suadela Balliu

Gjykata Europiane e të Drejtave të Njeriut refuzon kërkesën e ish-gjyqtares shqiptare, duke lënë në  fuqi atë të 9 shkurtit.  Në rastin e Altina Xhoxhajt nuk ka pasur shkelje të Konventës, ndërsa ish-anëtarja e Gjykatës Kushtetuese u shkarkua nga vetingu më 2018.  Akti   Xhoxhajt ishte  sfida e parë që i bëhej Reformës në Drejtësi dhe procesit të vetingut, ndërsa peshorja e drejtësisë europiane ka anuar nga ky i fundit

Suadela Balliu

 Asnjë shkelje të Konventës së të Drejtave të Njeriut. Kështu Gjykata e Strasburgut e mbylli çështjen e gjyqtares shqiptare, Altina Xhoxhaj, të shkarkuar nga vetingu më 2018-n.

Ndonëse Gjykata Europiane  e të Drejtave të Njeriut e kishte dhënë një vendim të parë në shkurt të këtij viti, ku me shumicë votash gjykoi se nuk kishte pasur  shkelje për mungesë të pavarësisë dhe paanshmërisë të organeve të vetingut apo  parregullsi të procedurave, ish-gjyqtarja e Kushtetueses kërkoi të rasti i saj të rishqyrtohej nga Dhoma e Madhe prej 17 gjyqtarësh.

Kështu, aktgjykimi i datës 9 shkurt 2021, ku nuk u gjet asnjë shkelje në rastin Xhoxhaj, nga dje është vendim përfundimtar në këtë çështje.

Gjatë shqyrtimit të dosjes së anëtares së Gjykatës  Kushtetuese tre vjet më parë, KPK-ja konstatoi mospërputhje në deklarim të burimin e parave, vendime në konflikt interesi, mbajtjen e një sasie të madhe cash, mungesë të ardhurash për blerjen e një apartamenti,  si dhe probleme me një truall në Gjirin e Lalzit.

Tre muaj më vonë, edhe Kolegji  i Posaçëm i Apelimit la  në fuqi vendimin për ish-gjyqtaren Altina Xhoxhaj.  Një nga pretendimet e kësaj të fundit për shkelje të të drejtave të njeriut ishte mosmbajtja e një seance publike përpara Kolegjit të Apelimit.

Një vit më vonë, ish-gjyqtarja vendosi t’i ankimojë vendimet e KPK dhe KPA në Gjykatën Europiane të të Drejtave të Njeriut. Kjo e fundit pranoi ta shqyrtoi rastin, duke i drejtuar disa pyetje Avokaturës së Shtetit.

Ky akt i zonjës Xhoxhaj ishte edhe sfida e parë që i bëhej Reformës në Drejtësi dhe procesit të vetingut nga një prej subjekteve të tij. Reforma u votua unanimisht nga Parlamenti më 2016-n, ndërsa faza e parë ishte ajo e kalimit në sitë të kontrollit të pasurisë dhe aftësive profesionale të profesionistëve në Sistemin e Drejtësisë.

Kryeministri Rama i ka cilësuar shpesh disa syresh, të cilët ende nuk janë përballur me vetingun si grupimi Kap Ç’të Kapësh dhe që sipas tij po e dëmtojnë sistemin, derisa t’u vijë radha e verifikimit, që ka nisur fillimisht nga hallkat më të larta.

Mbi vendimin e djeshëm të Strasburgut ka reaguar edhe ambasadorja amerikane, Yuri Kim

“Gjykimi i Gjykatës Ndërkombëtare për të Drejtat e Njeriut për Altina Xhoxhajn – Procedurat e Vettingut që çuan në shkarkimin e gjyqtares së Gjykatës Kushtetuese ishin të drejta dhe proporcionale”, i cilësoi ambasadorja Kim në një mesazh në Tëitter. Edhe më herët, në muajin shkurt Kim kishte reaguar pas vendimit të parë të Strasburgut, duke e cilësuar vendimin e Vetingut si të drejtë.

Ambasadorja e ShBA-së në Tiranë e ka cilësuar Reformën si të dhimbshme, të ngadaltë e të papërsorur, por që po përparon. Pak ditë më parë ajo përcolli një mesazh rreth Gjykatës Kushtetuese, ku thoshte se e nisi funksionimin pas një ngërçi trevjeçar , duke shtuar se çështje më të vështira po vinin.

së fundi, ajo  kreu edhe  një vizitë në Strukturën e Posaçme Antikorrupsion, ku u shpreh se kohës së  pandëshkueshmërisë i kishte ardhur fundi dhe se,  askush nuk është mbi ligjin.

Ministrja e Drejtësisë, Etilda Gjonaj do të shprehej mbi çështjen Xhoxhaj, pas vendimit të parë të Gjykatës së Strasburgut, ku thoshte se ai tregonte kushtetueshmërinë dhe ligjshmërinë e veprimtarisë dhe funksionimit të institucioneve të vettingut dhe reformës në drejtësi.

Reforma në Drejtësi është kritikuar shpesh nga opozita dhe presidenti Meta, si e kapur nga qeveria Rama, madje kreu i shtetit e ka etiketuar edhe si “Ramaformë”.

Mes Presidentit dhe Kuvendit pati një përplasje në fund të 2019-s mbi anëtarët e Gjykatës Kushtetuese, ku sipas të parit KED dhe më konkretisht kreu i tij Dvorani ishte përpjekur ta çonte kreun e shtetit në shkelje të Kushtetutës.

Presidenti preferoi të mos i zgjidhte njëherësh të dy anëtarët e Gjykatës Kushtetuese, duke ndjekur parimin e rotacionit, me Kuvendin si një tjetër organ me të drejtë për të zgjedhur anëtarë të Kushtetueses.

Kjo çoi në aktivizimin e mekanizmit zhbllokues, ku KED botoi në fletoren zyrtare emrin e Arta Vorpsit si anëtare të re të Gjykatës Kushtetuese, e renditur e para në listën e dërguar presidentit. Ky i fundit do të zgjidhte Marsida Xhaferllarin, e pozicionuar e katërta.

Nga nisja e Reformës në Drejtësi, rreth  ku 58 % e gjyqtarëve dhe prokurorëve janë shkarkuar nga Vetingu duke lënë vakancë në sistem.

Kjo solli  bllokimin e Gjykatës Kushtetuese dhe asaj të Lartë për dy dhe tre vite përkatësisht. Disa dhanë dorëheqjen, disave u kishte përfunduar mandati prej kohësh e të tjerë u shkarkuan nga vetingu. Këtij procesi nuk do t’i shpëtonin edhe anëtarë të porsazgjedhur si Besnik Muçi, më 2019, i cili u zgjodh nga presidenti si gjyqtar i Kushtetueses, ndërsa KPA vendosi ta shkarkonte.

Gjykata Kushtetuese u bë funksionale në fund të vitit 2020 dhe ka 6 nga 9 anëtarë ndërsa ajo e lartë ka 3 nga 19 anëtarë, pra vetëm një trupë gjykimi për rekurset, ndërsa pritet të shqyrtohen 36 mijë dosje.

Ndërsa institucionet e reja të Drejtësisë kanë marrë formë e kanë nisur të funksionojnë, procesi i vetingut ka kaluar në sitën e verifikimit më pak se gjysma  e gjyqtarëve dhe prokurorëve në sistem.

Në katër vite nga nisja e procesit  deri më tani me të janë përballur 376 magjistratë, nga 800 të tillë që ka Sistemi i Drejtësisë në Shqipëri, ndërsa 50 kanë dhënë dorëheqjen.

Sipas maxhorancës, ky proces do të vijojë deri në verifikimin e gjyqtarit apo prokurorit të fundit në sistem, ndërsa mandati i anëtarëve të KPK-së përfundon më 2022-shin. Kjo do të çojë në zgjatjen përtej këtij afati, ndërsa u thuajse pesë vite  për të verifikuar gjysmën e Sistemit të Drejtësisë.

Altina Xhoxhaj, shkarkimi nga KPK për shkak të problemeve me pasurinë

Altina Xhoxhaj u shkarkua nga detyra më 3 maj 2018 për shkak të problemeve me pasurinë. Vendimi u mor nga trupa e KPK-së Etleda Çiftja, Brunilda Bekteshi e Genta Bundo.

Gjyqtarja Xhoxhaj u shkarkua nga detyra sepse bashkëjetuesi i saj në vitin 2003, periudhë në të cilën nuk ka qenë i lidhur me gjykatësen, ka blerë me kursimet e veta një aparatment, të cilin në vitin 2005 pas daljes së hipotekës e ka regjistruar në emër të të dyve si pasojë e fillimit të bashkëjetesës.

Megjithëse Xhoxhaj vuri në dispozicion të KPK-së dokumentacionin e pasurisë së bashkëjetuesit nga viti 1992 deri në 2001, ato nuk u morën parasysh.

KPK po ashtu vlerësoi se ka paqartësi dhe mosrakordim për një sipërfaqe 12,14 metra katrorë për një aparatament në Gjirin e Lalzit, të blerë në vitin 2011. Në kontratët e shit-blerjes janë shënuar 12,14 metra katrorë më pak se sa në certifikatën e ALUIZNI-t.

Gjithashtu, KPK u shpreh se gjyqtarja Xhoxhaj nuk justifikon një shumë prej 1,9 milionë lekë në total për tre vitet së bashku, 2007, 2009 dhe 2015.

Zonja Xhoxhaj e apeloi në Kolegjin e Posaçëm të Apelimit vendimin e KPK-së. Por më 24 tetor 2018, KPA vendosi të lërë në  fuqi vendimin e Komisionit të Pavarur të Kualifikimit për të shkarkuar nga detyra gjyqtaren Xhoxhaj. Trupa e KPA-së që mori këtë vendim përbëhej nga Ina Rama, Ardian Hajdari, Albana Shtylla, Luan Daci dhe Natasha Mulaj.

Si pasojë e mungesës së Gjykatës Kushtetuese, Altina Xhoxhaj nuk është e para gjyqtare që i drejtohet GjEDNj-së. Më parë dhe prokurorët Rovena Gashi, Dritan Gina dhe Besa Nikëhasani kanë apeluar vendimet për shkarkimin e tyre në Strasburg.

Vendimi i Gjykatës së Strasburgut

Në vendimin e trupës gjyqësore të Dhomës në çështjen Xhoxhaj k. Shqipërisë (çështja nr. 15227/19) Gjykata Evropiane e të Drejtave të Njeriut vendosi: me shumicë votash (6 kundër 1) se nuk kishte shkelje të nenit 6 § 1 (e drejta për një proces të rregullt) të Konventës Evropiane të të Drejtave të Njeriut përsa i përket pretendimit për mungesë të pavarësisë dhe paanshmërisë të organeve të vetingut, me shumicë votash (5 kundër 2) se nuk kishte shkelje të nenit 6 § 1 përsa i përket pretendimit për parregullsi të procedurave, me shumicë votash (5 kundër 2) se nuk kishte shkelje të nenit 6 § 1 përsa i përket pretendimit për mosmbajtjen e një seance publike përpara Kolegjit të Apelimit, me shumicë votash (5 kundër 2) se nuk kishte shkelje të nenit 6 § 1 përsa i përket pretendimit për shkelje të parimit të sigurisë juridike, dhe me shumicë votash (5 kundër 2) se nuk kishte shkelje të nenit 8 (e drejta për respektimin e jetës private dhe familjare).

Çështja shqyrtoi shkarkimin nga detyra të një gjyqtare të Gjykatës Kushtetuese në vijim të procedurave të filluara ndaj saj, si pjesë e një procesi të jashtëzakonshëm për rivlerësimin e përshtatshmërisë në detyrë të të gjithë gjyqtarëve dhe prokurorëve në vend, i njohur ndryshe si procesi i vetingut. Çështja e kërkueses u shqyrtua nga organet e vetingut, dhe Kolegji i Apelimit, pasi e mori çështjen në shqyrtim në dhomë këshillimi, la në fuqi shkarkimin e saj nga detyra.

Gjykata arriti në përfundimin se nuk kishte shkelje të nenit 6 § 1, pasi organet e vetingut kishin qenë të pavarura dhe të paanshme, procedurat kishin qenë të rregullta, shqyrtimi i ankimit të kërkueses në seancë publike nga Kolegji i Apelimit nuk kishte qenë i domosdoshëm dhe nuk ishte shkelur parimi i sigurisë juridike.

Për më tepër, Gjykata konstatoi se nuk kishte shkelje të nenit 8, pasi shkarkimi nga detyra kishte qenë proporcional dhe ndalimi i përhershëm ligjor për të rihyrë në sistemin e drejtësisë për shkak të shkeljeve të rënda disiplinore kishte qenë në përputhje me garantimin e integritetit të detyrës së magjistratit dhe të besimit të publikut në sistemin e drejtësisë.

Tags: , ,


KOMENTO (0)

Shkruaj nje koment

Your email address will not be published. Required fields are marked *

* *

Back