Sociale

Pse gjithnjë e më shumë të rinj po preken nga kanceri? Alarmi në të gjithë botën, studimet e fundit dhe faktorët: Vdekshmëria në rritje

Shkruar nga Liberale

Pse gjithnjë e më shumë të rinj po preken nga kanceri?

Në vitin 2030, diagnozat e parashikuara nga projektet studimore do të vazhdojnë të rriten me 31% dhe vdekjet do të rriten me 21%.

Mjekët në mbarë botën po japin alarmin për rritjen e numrit të të rinjve që diagnostikohen me kancer, sëmundje që prekte më së shumti më të moshuarit. Midis 1990 dhe 2019, rastet e kancerit te pacientët e rinj u rritën me 79% dhe vdekjet u rritën me 28%. Në vitin 2030, diagnozat e parashikuara nga projektet studimore do të vazhdojnë të rriten me 31% dhe vdekjet do të rriten me 21%.

Pothuajse çdo kontinent po sheh një rritje të llojeve të ndryshme të kancerit tek njerëzit nën 50 vjeç, gjë që është veçanërisht problematike pasi sëmundja tenton të diagnostikohet në fazat e mëvonshme – shumica e mjekëve nuk janë të trajnuar për ta zbuluar atë në kohë tek të rinjtë. Pabarazitë në shkallët dhe llojet e sëmundjeve i hutojnë shkencëtarët dhe i kanë shtyrë disa të nisin projekte kërkimore që përfshijnë qindra mijëra njerëz nga e gjithë bota.

Në nivel global, për shembull, Australia kishte numrin më të lartë të diagnozave të hershme të kancerit në botë, me një normë prej 135 për 100,000 njerëz. Zelanda e Re, fqinje, ka shkallën e dytë më të lartë, me 119 raste në njerëz nën 50 vjeç për 100,000 njerëz. Në Australi, kanceri i gjirit është sëmundja më e përhapur. Ndërsa në Zelandën e Re është kanceri i zorrës së trashë në vend të parë.

Edhe në Azi, Japoni dhe Korenë e Jugut të dhënat janë mjaft alarmante, Shtetet e Bashkuara janë në vendin e gjashtë, me 87 raste për 100,000 persona nën 50 vjeç dhe Mbretëria e Bashkuar është në vendin e 28, me 70,5 raste për 100,000 njerëz. Kanceret që rriten më shpejt janë kanceri i fytit dhe i prostatës. Kanceret me fillimin e hershëm me vdekshmërinë më të lartë përfshijnë ato të trakesë, mushkërive, stomakut dhe zorrës së trashë. Shqipëria sipas hartës sa i përket rasteve bën pjesë te vendet Perëndimore siç edhe tregohet në hartë.

Pse gjithnjë e më shumë të rinj po preken nga kanceri?


Të ushqyerit dhe zakonet

Ekspertët kanë spekuluar prej kohësh se rritja e niveleve të obezitetit dhe ekzaminimi i hershëm i kancerit, si dhe dietat me yndyrë të lartë, konsumi i alkoolit dhe përdorimi i duhanit, mund të fshihen si faktorë pas rritjes së smundjeve kancerogjene. Megjithatë, për shkak se stilet e jetesës dhe zakonet ndryshojnë shumë nga vendi në vend, këta faktorë nuk mendohet të shpjegojnë plotësisht rritjen. Daniel Huang, një hepatolog në Universitetin Kombëtar të Singaporit, i tha Nature: “Shumë kanë spekuluar se gjëra të tilla si obeziteti dhe konsumimi i alkoolit mund të shpjegojnë disa nga gjetjet tona. Por nuk është kështu: nevojitet një analizë më e thelluar e të dhënave”.

Gjenetika dhe përgjigja imune

Hulumtimet më të fundit kanë filluar të fokusohen në komponentin gjenetik të kancerit të hershëm. Disa kanë zbuluar se të rinjtë zhvillojnë tumore më agresive sesa pacientët e moshuar.
Patologu i Shkollës Mjekësore të Harvardit, Shuji Ogino dhe kolegët e tij zbuluan gjithashtu një përgjigje të dobësuar imune te njerëzit me kancer të hershëm. Megjithatë, dallimet janë ende delikate, tha Ogino, dhe një arsye e qartë nuk mund të përcaktohet. Një fushë e re kërkimi është ndikimi në kancerin e hershëm të mikrobiomës së trupit, grupi i të gjitha mikrobeve, si bakteret, kërpudhat, viruset dhe gjenet e tyre, që jetojnë natyrshëm në trupin e njeriut. Mikrobioma mund të "shqetësohet" nga ndryshimet në dietë dhe përdorimi i shtuar i antibiotikëve. Ndërprerja e mikrobiomës mund të çojë në inflamacion, i cili është lidhur me rritjen e disa sëmundjeve, përfshirë kancerin.

Kanceri i zorrës së trashë

Një shqetësim i veçantë është kanceri i zorrës së trashë tek të rinjtë. Të dhënat treguan se shkalla e rasteve në mesin e njerëzve të moshës 20 deri në 34 vjeç u rrit me 40% midis 2010 dhe 2020. Dhe pritet të rritet me 90% deri në vitin 2030. Kanceri i zorrës së trashë është lloji i tretë më i zakonshëm në Shtetet e Bashkuara dhe shkaku i tretë kryesor i vdekjes si tek meshkujt ashtu edhe tek femrat.

Përgatiti: Liberale.al

Liberale Newsroom

Poll
SHQIPENGLISH