Sociale

National Geographic Travel/ Berati, historia e një qyteti magjepsës

Shkruar nga Liberale

National Geographic Travel/ Berati, historia e një qyteti magjepsës

I shpallur si Trashëgimi Botërore, Berati është një nga qytetet më të vjetra dhe më të bukura në vendin ballkanik  - Reportazh në National Geographic Travel

Imazhet që afron Berati janë të i fuqishme: dhjetëra shtëpi valëviten në shpatet me pamje nga lumi Osum. Janë shtëpi popullore në Ballkan, ngjyrë të bardhë, çati dhe dritare kafe që kërkojnë të përfitojnë nga drita e ditës, një arkitekturë që i ka dhënë Beratit nofkën “Qyteti i një mijë dritareve”.

Të ndara nga lumi Osum, në të dy anët e qytetit, rrugët ruajnë planimetrinë e tyre mesjetare dhe shpjegojnë historinë që daton në fund të shekullit të VI para Krishtit si vendbanim ilir. Gjatë shekujve, të krishterët, sunitët dhe bektashinjtë jetuan së bashku, duke e bërë Beratin një nga vendet e pakta në Evropë ku ruhej toleranca midis komuniteteve të ndryshme fetare dhe etnike. 

Në shekullin III para Krishtit, Berati u shndërrua në një qytet kështjellë të njohur si Antipatrea, një fis i mundur nga romakët një shekull më vonë, duke u bërë një kufi i paqëndrueshëm i Perandorisë Bizantine me rënien e Perandorisë Romake. Sllavët dhe fiset e tjera pushtuan Gadishullin Ballkanik dhe për rrjedhojë edhe Beratin. Pas një kohe në duart e bullgarëve dhe serbëve, Perandoria Osmane e pushtoi atë në shekullin e 15-të, duke lënë gjurmë me monumente si Xhamia e Kuqe brenda kështjellës ose Xhamia e Mbretit, ndër shumë të tjera.

Falë këtyre kujtimeve bizantine dhe osmane, Berati u shpall Trashëgimisë Botërore në vitin 2008 së bashku me qytetin e Gjirokastrës. Sipas kritereve të UNESCO-s, të dy qytetet janë "dëshmi të jashtëzakonshme të diversitetit të shoqërive urbane në Ballkan dhe të mënyrave të jetesës stërgjyshore që pothuajse janë zhdukur sot", si dhe "të llojeve të ndryshme të monumenteve dhe banesave urbane popullore gjatë periudhës osmane. klasike, në vazhdimësi me kulturat e ndryshme mesjetare që i paraprinë dhe në një gjendje bashkëjetese paqësore me një minoritet të rëndësishëm të krishterë, veçanërisht në Berat”.

National Geographic Travel/ Berati, historia e një qyteti magjepsës

Një shembull i kësaj janë, pikërisht, shtëpitë në lagjen myslimane të  Mangalemit, me pamje nga lumi dhe që ofrojnë kartolinën e rëndësishme të qytetit shqiptar. Shtëpitë tradicionale përgjithësisht kanë dy kate, dhe në katin e sipërm ka disa dritare dhe gdhendje druri. I përkisnin tregtarëve, të cilët mund të kontrollonin mallrat që vinin buzë lumit.

Rreth saj spikat Xhamia e Mbretit, tempulli më i vjetër islam në qytet i ngritur në shekullin e 15-të nga Sulltan Bajazidi II dhe Teqeja Halveti, një monument i vitit 1789 që shërbente si vendtakim për anëtarët e vëllazërisë sufi.

Dy ura mesjetare lidhen me lagjen Goricë, e vetmja që ndodhet në bregun e djathtë të lumit Osum. Ura e Goricës, e ndërtuar prej druri në vitin 1780 dhe e rindërtuar me gurë në vitet 1920, ka shtatë harqe dhe shtrihet në gjatësinë 129 metra. Në anën tjetër të bregut ndodhet Ura e Velabishtit, e ndërtuar nga themeluesi i Patriarkanës së Beratit, Ismail Velabishti në vitin 1750. Në Goricë ndodhet Kisha Ortodokse e Shën Theodorit, e ndërtuar në mesin e shekullit të 19-të dhe Manastiri i Shën Spiridonit.

National Geographic Travel/ Berati, historia e një qyteti magjepsës

Përballë shihet kalaja në kodrën e lagjes Kala. Besnik në paraqitjen e tij origjinale ilire nga shekulli i IV para Krishtit, ajo mban gjithashtu gjurmën e romakëve, bizantinëve dhe osmanëve. Rreth shekullit të 13-të, brenda u ndërtuan rreth njëzet kisha, një xhami dhe një qytet, duke i dhënë asaj dimensionet e saj të mëdha, gati dyqind metra të larta. Sot ajo mbetet lagjja e tretë historike e Beratit, ku ka banorë, mund të hash në restorante dhe të blesh punime artizanale.

Një tjetër vizitë e rëndwsishme në Berat është Muzeu Etnografik, i vendosur në një ndërtesë Çardak të shekullit të 18-të dhe Muzeu Kombëtar Ikonografik Onufri, ku mund të njiheni mbi punën e piktorit të shekullit të 16-të, i cili krijoi shkollën që do të dekoronte një pjesë të madhe të kishat e Beratit me teknikat e tij dhe futjen e ngjyrës së kuqe në afreske.

/Përgatiti: Liberale.al/

Liberale Newsroom

Poll
SHQIPENGLISH