Ekonomi

SHIFRA E DITËS: Pesë vende pa taksë trashëgimie. Si ndryshojnë rregullat në të gjithë Europën, tarifat dhe të ardhurat?

Shkruar nga Aranit Muraçi

SHIFRA E DITËS: Pesë vende pa taksë trashëgimie. Si

Rreth 19 vende të BE-së vendosin taksa mbi trashëgiminë, dhuratën ose pasurinë. Për shkak të trajtimit tatimor shumë preferencial që zbatohet për transferimet tek të afërmit, shumica e pasurive mbeten të pataksuara. Përqindja e të ardhurave totale tatimore që rrjedhin nga taksat e transferimit të pasurisë është shumë e ulët.

Pabarazia në shpërndarjen e pasurisë është e përhapur në të gjithë Europën. 10% e më të pasurve në kontinent zotërojnë 67% të pasurisë, ndërsa gjysma tjetër e të rriturve zotëron vetëm 1.2 % të saj. Roli i taksave mbi trashëgiminë, pasurinë dhe dhuratat diskutohet kryesisht në adresimin e pabarazive. Rreth 19 nga 27 vendet e BE-së vendosin taksa për transferimin e pasurisë. Megjithatë, të ardhurat nga taksat mbi trashëgiminë, pasurinë dhe dhuratat tejkalojnë 1% të taksimit total në vetëm dy vende të BE-së, konkretisht në Belgjikë dhe Francë.

Çfarë ndryshoi në tatimin mbi trashëgiminë në vendin tonë?

Në vendin tonë Ligji i ri “Për tatimin mbi të ardhurat” i botuar në Fletoren Zyrtare më 1 janar 2024, përfshiu edhe konceptin e taksimit për dhuratat në të holla dhe të trashëgimisë të pasurisë të paluajtshme me normë 15%. Sipas ndryshimeve, nga taksimi 15% do të vijojnë të përjashtohen dhurimet dhe trashëgimitë të pasurive të luajtshme dhe të paluajtshme te trashëgimtarët e radhës së parë dhe të dytë. Pasuritë e paluajtshme e trashëguara apo dhuruara te trashëgimtarët përtej radhës së parë dhe të dytë të përcaktuara në Kodin Civil, nuk do të tatohen deri në vlerën 5 mln lekë. Nga tatimi për trashëgiminë apo dhurimi do të përjashtohen edhe pasuritë e luajtshme me vlerë deri në 1 ml lekë. Me ligjin e ri nga 1 qershori 2023 hyn në fuqi rritja e pragut të patatueshëm të të ardhurave për individët nga 40 mijë lekë që është në 50 mijë lekë. Gjithashtu barra fiskale lehtësohet edhe për të gjithë tatimpaguesit me të ardhura nga punësimi në fashën nga 50-60 mijë lekë, të cilëve nga 30 mijë lekë që ishte e ardhura e tatueshme me 0%, tashmë u njihet një zbritje tatimore prej 35 mijë lekësh në muaj.

Çfarë është tatimi mbi trashëgiminë?

Tatimi mbi trashëgiminë është një formë specifike e tatimit mbi pasurinë. Taksat mbi pasurinë neto vendosen periodikisht, zakonisht çdo vit. Ndryshe nga kjo, taksat e transferimit të pasurisë vendosen kur ndodh një transferim i pasurisë dhe, në rastin e taksave mbi trashëgiminë dhe pasurinë, vetëm pas vdekjes së dhuruesit. Që nga viti 2022, sipas Tatimet, i cili mbështetet në "Udhëzuesin Botëror të Taksave të Pasurive dhe Trashëgimisë 2022" dhe "Përmbledhjet e Taksave në mbarë botën" të PwC, nuk kishte taksa mbi trashëgiminë, pasurinë dhe dhuratat në tetë vende të BE-së. Ato përfshijnë Austrinë, Qipron, Estoninë, Letoninë, Maltën, Rumaninë, Sllovakinë dhe Suedinë. Midis vendeve të EFTA-s, në Norvegji nuk kishte as taksa për transferimin e pasurisë.

Pesë vende evropiane hoqën taksën e trashëgimisë

Pesë vende kanë hequr taksat e tyre mbi pasurinë ose trashëgiminë që nga viti 2000. Ato janë Austria, Çekia, Norvegjia, Sllovakia dhe Suedia. Estonia dhe Letonia nuk kanë vendosur kurrë taksa mbi trashëgiminë apo pasurinë. Dy vende nordike, dy baltike dhe dy ishuj në Detin Mesdhe nuk vendosin taksë trashëgimie. Sipas raportit të OECD-së “Taksimi i trashëgimisë”, i datës 2021, ka shumë karakteristika të zakonshme të projektimit të taksave të trashëgimisë, pasurive dhe dhuratave në të gjithë Evropën. Shumica e vendeve vendosin taksa mbi trashëgiminë dhe dhuratat me bazë marrësin, por një pakicë vendos taksa mbi pasurinë e bazuar në donatorë. Vetëm Danimarka, në BE, vendos taksa mbi pasurinë për donatorët e vdekur. Mbretëria e Bashkuar gjithashtu ka të njëjtin rregull. Shumica e vendeve favorizojnë bashkëshortët dhe pasardhësit e drejtpërdrejtë nëpërmjet rangjeve më të larta të përjashtimit nga taksat dhe normave më të ulëta tatimore. Asetet më të favorizuara nga taksat përfshijnë vendbanimin kryesor, asetet e biznesit, mjetet e pensionit dhe policat e sigurimit të jetës.

SHIFRA E DITËS: Pesë vende pa taksë trashëgimie. Si

Si krahasohen rregullat dhe normat e tatimit mbi trashëgiminë?

Rregullat dhe normat e tatimit mbi trashëgiminë ndryshojnë në varësi të vendit dhe rajonit, vlerës së aseteve të trashëguara dhe nivelit të afërsisë familjare ndërmjet të ndjerit dhe përfituesit. Për shembull, në Francë, tarifa të ndryshme zbatohen për transferimet tek pasardhësit, transfertat ndërmjet vëllezërve dhe motrave, të afërmve të gjakut deri në shkallën e katërt dhe të gjithë të tjerëve. Ka edhe ndryshime të konsiderueshme në normat tatimore. Shumica e vendeve kanë norma tatimore progresive, por rreth një e treta aplikojnë një normë të sheshtë, dhe normat e taksave gjithashtu ndryshojnë shumë. Në vitin 2022, norma maksimale e tatimit mbi trashëgiminë varionte nga 4% në Kroaci në 88% në Spanjë, në varësi të rajonit. Shumica e vendeve evropiane zbatojnë gjithashtu pragjet e përjashtimit nga taksat mbi trashëgiminë dhe pasurinë. Ato zakonisht varen nga marrëdhënia midis dhuruesit dhe trashëgimtarit, me pragje më të favorshme përjashtimi që zbatohen për anëtarët më të ngushtë të familjes. Ato ndryshojnë në mënyrë thelbësore në të gjithë Europën, duke filluar për shembull, nga rreth 16,000 Euro në Belgjikë në më shumë se një milion euro në Itali.

Të ardhurat janë më pak se 1% e taksimit total në shumë vende

Ndërsa norma maksimale e tatimit mbi trashëgiminë tejkalon 50% në disa vende, të ardhurat nga taksat e trashëgimisë, pasurive dhe dhuratave përbëjnë një pjesë shumë të vogël të të ardhurave totale tatimore në Evropë. Përqindja e të ardhurave totale tatimore që rrjedhin nga këto taksa ishte nën 1% në 2019, përveç Belgjikës (1.46%) dhe Francës (1.36%). Kjo shifër ishte 0,71% në MB, 0,58% në Spanjë, 0,52% në Gjermani dhe 0,1% në Itali.

SHIFRA E DITËS: Pesë vende pa taksë trashëgimie. Si

Shumica e pronave mbeten të pataksuara

Arsyeja pse të ardhurat nga trashëgimia dhe taksat mbi pasurinë janë zakonisht të ulëta është se shumica e pronave janë të pataksuara, në një numër vendesh sipas raportit të OECD. Kjo ndodh kryesisht për shkak të trajtimit tatimor shumë preferencial që zbatohet për transfertat tek të afërmit e ngushtë dhe për shkak të lehtësimit të parashikuar për transfertat e aseteve të veçanta. Për shembull, ato përfshijnë vendbanimin kryesor, asetet e biznesit, fermës, asetet e pensioneve dhe politikat e sigurimit të jetës. - “Në një numër vendesh, taksat mbi trashëgiminë dhe pasurinë gjithashtu mund të shmangen kryesisht përmes dhuratave të jetës, për shkak të trajtimit të tyre tatimor më të favorshëm”,- thuhet gjithashtu në raport.

Raporti i OECD: Tatimi mbi trashëgiminë rrit ekuitetin

Raporti thotë se taksat e trashëgimisë të dizajnuara mirë mund të rrisin të ardhurat dhe barazinë. “Nga perspektiva e barazisë, një taksë trashëgimie, veçanërisht ajo që synon nivele relativisht të larta të transfertave të pasurisë, mund të jetë një mjet i rëndësishëm për të rritur barazinë e mundësive dhe për të zvogëluar përqendrimin e pasurisë”, - thuhet në raport.

/Liberale.al/

SHIFRA E DITËS: Pesë vende pa taksë trashëgimie. Si

 

Liberale Newsroom

Poll
SHQIPENGLISH