Ekonomi

SHIFRA E DITËS: 10% e shtresës më të pasur zotëron 67% të pasurive në Europë. Pabarazia sipas vendeve dhe Shqipëria!

Shkruar nga Aranit Muraçi

SHIFRA E DITËS: 10% e shtresës më të pasur zotëron 67%

Si shpërndahet pasuria në Europë dhe ku pozicionohet Shqipëria dhe cilat vende kanë shpërndarjen më të barabartë të pasurisë?

Ekspertët thonë se sistemi i taksave dhe sidomos norma e pronësisë së banesave luajnë një rol të rëndësishëm në pabarazitë e ndarjes së pasurisë midis të pasurve dhe të varfërve.

Pabarazia rreth pasurisë është shumë e dukshme në mbarë botën dhe Europa nuk bën përjashtim: 10% e shtresës më të pasur në kontinent zotërojnë 67%  të pasurisë, ndërsa gjysma e më të varfërve zotërojnë vetëm 1.2% të saj.

Shkalla në të cilën pasuria shpërndahet në mënyrë të pabarabartë ndryshon gjithashtu nga njëri vend  në një vend tjetër, siç tregohet nga Credit Suisse dhe Raporti Global i Pasurisë së UBS 2023.

Vlera neto ose "pasuria" përkufizohet si vlera e aktiveve financiare plus asetet reale (kryesisht banesat) që zotërojnë familjet, minus borxhet e tyre. Shpërndarja e pabarabartë matet me koeficientin “Gini” dhe përqindjen e përqindjeve kryesore: sa më i lartë të jetë koeficienti Gini, aq më shumë pabarazi pasurie ka, ku 0 përfaqëson barazi të plotë.

Midis 36 vendeve evropiane të studiuara, pabarazia e pasurisë në vitin 2022 varionte nga 50.8 në Sllovaki në 87.4 në Suedi.

Në Shqipëri një e tillë ishte 68.6. Vendi ynë renditet pas Bosnie Hercegovinës (69), Serbia (69.9), ndërsa në një nivel të ngjashëm janë edhe Kroacia dhe Rumania. Indeks më të ulët rreth pabarazisë së popullsisë krahasuar me Shqipërinë kishin Greqia (86.1) dhe Mali i Zi (68.1).

Duke përjashtuar Islandën, pabarazia e pasurisë ishte mjaft e lartë në të gjithë vendet nordike. Finlanda, Danimarka, Norvegjia dhe Suedia u renditën në gjysmën e parë të tabelës, me Suedinë që kryesonte listën. Gjermania kishte rezultatin më të lartë të pabarazisë së pasurisë (77.2) midis "Katër fuqive të mëdha" ekonomike të BE-së, e ndjekur nga Franca (70.3), Spanja (68.3) dhe Italia (67.8). Mbretëria e Bashkuar, një ish-anëtare e BE-së, e konsideruar ende si një nga "Katër të Mëdhatë" brenda kontinentit të Europës, kishte një rezultat prej 70.2.

Belgjika (59.6), Malta (60.9) dhe Sllovenia (64.4) pasuan Sllovakinë me pabarazinë më të vogël të pasurisë.

Duke parë decilin e më të pasurve në vitin 2022, Suedia kishte pabarazinë më të madhe të pasurisë, ku 10% e shtresë së të pasurve zotëronin 74.4% të pasurisë. Belgjika kishte vlerën më të ulët të pabarazisë me 43.5%. Në fakt, decilin më të pasur e zotëronte mbi gjysmën e pasurisë në çdo vend, përveç Belgjikës.

Midis "Katërshes së Madhe" të BE-së, Gjermania kishte pabarazinë më të madhe të pasurisë, ku 10% i më të pasurve zotëronin 63% të pasurisë, e ndjekur nga Franca (54.9%), Spanja (53.8%) dhe Italia (53.5%). Britania e Madhe kishte një shifër më të ulët se të katër vendet me 53.3%.

Duke përjashtuar Gjermaninë, decili më i pasur mes katër fuqitë ekonomike të Europës kishte shifra relativisht më të ulëta të pabarazisë midis 21 vendeve.

Renditja mbetet kryesisht e pandryshuar kur krahasohet pjesa më e madhe e pasurisë prej 5% me 10% të lartë. Suedia ruan pozitat e saj me 5% të më të pasurve që zotëronin 60.3% të pasurisë, ndërsa Belgjika kishte pabarazinë më të ulët të pasurisë, me 5% të lartë që zotëronin 30.8% të pasurisë.

Duke parë përqindjen e 1% më të lartë, Turqia kishte shifrën më të lartë me 39.5%, e ndjekur nga Çekia (37.8%), Suedia (35.8%) dhe Gjermania (30.%). Pjesa e 1% më të lartë në Belgjikë ishte shumë më e ulët se mesatarja, me 1% më të pasur që zotëronin vetëm 13.5% të pasurisë. Shifra tjetër më e ulët ishte 19% në Portugali.

Pse Suedia është në krye të pabarazisë së pasurisë?

Mund të jetë një surprizë të shohësh vendet nordike që dallohen kaq shumë për pabarazinë e pasurisë, veçanërisht pasi ato duket se performojnë shumë mirë në indekse të tjera, si mirëqenia, të ardhurat e disponueshme dhe vlerat demokratike.

Sistemi i taksave është arsyeja më domethënëse pse Suedia në veçanti shkon kundër këtij vlerësimi, sipas Dr Lisa Pelling, drejtuese e institutit kërkimor me bazë në Stokholm, Arena Idé. – “Gjatë dekadave të fundit kemi hequr një sërë taksash mbi pasurinë," tha ajo për Euronews Business. “Në Suedi, për momentin nuk ka taksë mbi pasurinë. Nuk ka as taksë për trashëgiminë, dhuratat dhe pronën.”

Ajo tha se kompanitë e suksesshme ndërkombëtare suedeze, të cilat kanë përfituar nga investimet që janë bërë me paratë e taksapaguesve, nuk po i kthejnë ato në investime.  "Ne kemi gjithashtu taksa shumë të ulëta për kompanitë. Kjo do të thotë se ka shumë mundësi që njerëzit e pasur të pasurohen edhe më shumë," shtoi Pelling.

Pse njerëzit në vendet nordike renditen vazhdimisht si më të lumturit dhe çfarë mund të mësojmë prej tyre?

Pelling nënvizon se Suedia është edhe një nga vendet më të barabarta në botë në aspekte të tjera, veçanërisht kur bëhet fjalë për të ardhurat. – “Kjo vjen kryesisht për shkak të faktit se ne kemi një sistem mirëqenieje të zhvilluar mirë ku njerëzit ndihen të sigurt për sistemin publik të kujdesit shëndetësor dhe po ashtu ndjehen relativisht rehat me pensionet, apo me sigurimet e tyre, kur bëhet fjalë për pushimin mjekësor dhe papunësinë," tha ajo.

Krahasuar me vendet e tjera nordike me sisteme efektive të mirëqenies, Pelling vuri në dukje se ndryshimi kryesor qëndron në sistemin e taksave. Duket sikur arsimi është shtetëror. E njëjta gjë vlen edhe për sistemin e kujdesit shëndetësor. "Kujdesi parësor është kryesisht i privatizuar dhe është shumë fitimprurës. Kompanitë të cilat marrin fondet e mirëqenies, të financuara nga taksat publike, i bëjnë pronarët e tyre shumë të pasur," tha Pelling.

Faktorët e pabarazisë së pasurisë brenda Europës

Në Europë një nga faktorët më të rëndësishëm në pabarazinë e pasurisë është përbërja e aseteve, sipas Eszter Sándor dhe Dr Carlos Vacas-Soriano, menaxherë kërkimor në Fondacionin Evropian për Përmirësimin e Kushteve të Jetesës dhe Punës (Eurofound). Normat e pronësisë së banesave midis vendeve të veçanta janë një nga faktorët kryesorë që kontribuojnë në dallimet në shpërndarjen e pasurisë. – “Vendet me nivele më të larta të pronësisë së shtëpisë priren të kenë nivele më të ulëta të pabarazisë së pasurisë, ndërsa vendet ku qasja në asete të tjera financiare është më e përhapur, priren të kenë pabarazi më të lartë të pasurisë," thanë studiuesit për Euroneës Business.

Sándor dhe Vacas-Soriano thanë gjithashtu se pensionet vullnetare dhe sigurimet e jetës luajnë një rol të rëndësishëm në pabarazitë e pasurisë.  Duke iu kthyer faktit se Gjermania, një vend me një histori të fortë ekonomike, e kishte shumë të lartë pabarazinë e pasurisë, Sándor dhe Vacas-Soriano theksuan se atje nuk ka taksë mbi pasurinë.

"Gjermania ka një përqindje të lartë të qiramarrësve, por ata kanë norma shumë të ulëta (shpenzimet e banesave të ndara me të ardhurat) krahasuar me vendet e tjera të Evropës Perëndimore për shkak të tregjeve të rregulluara prej qirave dhe një oferte relativisht më të madhe të banesave," thanë ata. Në vitin 2022, Gjermania kishte përqindjet më të ulëta të pronësisë së shtëpive, ku vetëm 46.5% e popullsisë jetonte në një familje që zotëronte shtëpinë e tyre, sipas Eurostat. Mesatarja e BE-së ishte 69.1%. Kjo përqindje ishte gjithashtu më e ulët se mesatarja e BE-së në Suedi (64.2%) dhe Turqi (57.5%).

SHIFRA E DITËS: 10% e shtresës më të pasur zotëron 67%

A është përmirësuar pabarazia e pasurisë?

Ndër vendet kryesore europiane, përkatësisht Katërshja e Madhe e BE-së dhe Britania e Madhe, pabarazia e pasurisë, siç pasqyrohet nga koeficienti Gini, në fakt ra në Gjermani (-4,3) midis 2000 dhe 2022. Megjithatë, rezultati mbetet më i lartë në pesë prej tyre, në 2022.

Në Mbretërinë e Bashkuar pati një rënie të pabarazisë gjatë të njëjtës periudhë. Italia ndërkohë shënoi rritjen më të lartë me 7.4 pikë, ndërsa me 2.8 në Spanjë dhe 0.6 në Francë.

Ndërmjet viteve 2000 dhe 2022, Franca përjetoi përmirësimin më të dukshëm në pjesën e pasurisë së 1% të popullsisë më të pasur midis këtyre pesë vendeve, me një rënie prej 4.3 pikësh. Spanja dhe Britania e Madhe gjithashtu panë rënie, përkatësisht 1.7 dhe 1.4 pikë.

Në Gjermani dhe Itali, 1% e më të pasurve rritën aksionet e tyre të pasurisë me rreth 1 pikë.

Shifrat zbulojnë se nuk ka pasur ndonjë përmirësim të madh në shpërndarjen e pabarabartë të pasurisë në vendet kryesore të Europës në dy dekadat e fundit.

/Liberale.al/

SHIFRA E DITËS: 10% e shtresës më të pasur zotëron 67%

Liberale Newsroom

Poll
SHQIPENGLISH