Ekonomi

FINANCIAL TIMES/ Çmimet globale të banesave rriten, ndërsa ekonomistët parashikojnë kthesën e madhe

Shkruar nga Liberale

FINANCIAL TIMES/ Çmimet globale të banesave rriten, ndërsa

Në Shqipëri gjatë 10 viteve të fundit çmimet e banesave thuajse janë dyfishuar duke shënuar rritjen më të madhe në rajon.

Në 37 vendet e industrializuara të OECD-së, çmimet nominale të banesave u rritën me 2.1% në tremujorin e tretë të 2023. Çmimet e banesave u goditën në fund të 2022 pasi bankat qendrore në shumicën e ekonomive ngritën normat e interesit me ritmin më të shpejtë në dekada, për të frenuar inflacionin” – thuhet në një analizë të FINANCIAL TIMES, mbi çmimet e apartamenteve në tregjet globale. Nga vendet e analizuara nuk ka të dhëna për tregun e ndërtimeve në Shqipëri, ndërkohë fenonemi i rrtijes duket se është global dhe për rritjet normale ka edhe shpjegime logjike.   

Sipas një analize të Financial Times, mbi të dhënat e OECD-së, rënia e përhapur e çmimeve globale të banesave që goditi ekonomitë e zhvilluara është zbehur, duke i bërë ekonomistët të parashikojnë se rënia më e thellë e pronave për një dekadë ka arritur një pikë kthese.

Në 37 vendet e industrializuara të OECD-së, çmimet nominale të banesave u rritën me 2.1 për qind në tremujorin e tretë të 2023 krahasuar me tre muajt e mëparshëm, nga pothuajse stagnimi në fillim të vitit të kaluar. Vetëm rreth një e treta e këtyre vendeve raportuan një rënie tremujore në tremujor në periudhën e fundit, nga më shumë se gjysma në fillim të vitit, sipas analizës së FT.

"Të dhënat më të fundit sugjerojnë se rënia e çmimit të banesave ka arritur fundin në shumicën e vendeve," tha Andreë Ëishart, ekonomist i lartë i pronave në Capital Economics. "Mendoj se kemi pasur korrigjimin e çmimit të shtëpisë që do të marrim."

Çmimet e banesave u goditën në fund të vitit 2022, pasi bankat qendrore në shumicën e ekonomive ngritën normat e interesit me ritmin më të shpejtë në dekada, për të frenuar inflacionin. Në vendet e OECD-së, çmimet e banesave u rritën me vetëm 0.6 për qind tremujor në fund të vitit 2022, norma nominale më e ulët që nga viti 2012.

FINANCIAL TIMES/ Çmimet globale të banesave rriten, ndërsa

Megjithatë, kjo rënie është lehtësuar apo edhe përmbysur në shumë ekonomi pasi pritjet që bankat qendrore do të ulnin kostot e huamarrjes këtë vit kanë ndihmuar që normat e hipotekave të bien. Mungesa e pronave për shitje ka ndihmuar gjithashtu për të mbështetur vlerësimet dhe çmimet reale në të gjithë OECD u kthyen në rritje në tremujorin e fundit.

Çmimet e shtëpive po rriten ose po stabilizohen në shumicën e vendeve të përparuara, ndërsa vendet e tjera po shohin rënie me një ritëm më të ngadaltë. Çmimet ka të ngjarë të bien më tej në disa vende si Gjermani, Danimarkë dhe Suedi, të cilat kanë tregje më të mëdha të qirave, “por edhe në këto ekonomi ne mendojmë se pjesa më e madhe e rënies së çmimeve është pas nesh”, tha Wishart.

FINANCIAL TIMES/ Çmimet globale të banesave rriten, ndërsa

Çmimet e shtëpive janë "afër fundit në shumë vende dhe po rikuperohen në shumë vende", tha Tomasz Ëieladek, ekonomist në kompaninë e investimeve T Roëe Price. Ai tha se migrimi dhe leja kufizuese e planifikimit kishte mbajtur presionin mbi çmimet e banesave në shumë vende, duke përfshirë MB, Kanadanë dhe Australinë”.

Familjet do të vazhdojnë të përballen me kosto më të larta të hipotekës pasi ato dalin nga marrëveshjet me normë fikse, por shumë përballen me kushte më të mira krahasuar me vitin e kaluar. Ndërsa normat e hipotekave në Mbretërinë e Bashkuar dhe SHBA janë rritur në shkurt, ato mbeten shumë nën nivelet maksimale kombëtare të arritura në 2023.

Çmimet e banesave janë mbajtur më së miri në SHBA, ku rritja e qëndrueshme ekonomike dhe e vendeve të punës ndihmuan që çmimet nominale të banesave të rriteshin me 5.2 për qind deri në nëntor.

FINANCIAL TIMES/ Çmimet globale të banesave rriten, ndërsa

Gjermania, në të kundërt, ku problemet ekonomike, mbivlerësimet e pronave dhe një treg i madh i qirave rëndojnë mbi sektorin, pa një tkurrje vjetore prej 10.2 vitin e kaluar – tkurrja më e madhe e ekonomive të BE-së me përjashtim të Luksemburgut.

Në Australi dhe Zelandën e Re, çmimet e banesave po rriten përsëri, tregojnë të dhënat kombëtare, ndërsa në Kore ato janë stabilizuar pasi kanë rënë në kufi në mesin e vitit 2023. Në BE, ato u rritën me një normë nominale prej 0.8 për qind, në tremujor, për tre muajt deri në shtator, duke përmbysur rënien e parë në fillim të vitit, tregojnë të dhënat e Eurostat, megjithëse ato ishin ende 1 për qind më të ulëta në një vit. bazë.

"Ne besojmë se korrigjimi i çmimeve të banesave në Evropë nuk ka përfunduar ende, por ndoshta kemi parë më të keqen," tha Sylvain Broyer, kryeekonomist i EMEA në S&P Global Ratings. Ai pret që korrigjimi i çmimeve të vazhdojë në disa vende, pasi pagesat e hipotekave mbeten të larta dhe kostot e larta të ndërtimit që kanë mbajtur çmimet të larta pritet të bien.

Sidoqoftë, korrigjimi i mbetur "do të jetë i moderuar", tha Broyer.

Rënia globale e çmimit të banesave ka qenë përgjithësisht më e butë se sa pritej. Fitch vlerëson se çmimet nominale u rritën 6 për qind në SHBA vitin e kaluar, nga një parashikim i mëparshëm deri në një tkurrje prej 5 për qind, ndërsa në MB parashikohet një tkurrje më e butë prej 2 për qind në 2023 krahasuar me një vlerësim të mëparshëm të rritjes në 7 për qind. Parashikimet më të mira janë pjesërisht, sepse inflacioni i lartë fshehu shkallën e rënies, thanë ekonomistët.

FINANCIAL TIMES/ Çmimet globale të banesave rriten, ndërsa

Në disa ekonomi, përfshirë SHBA-në, Australinë dhe Britaninë e Madhe, tregu ka treguar elasticitet të papritur dhe korrigjimi i çmimit të banesave nuk i ka fshirë fitimet e mëdha të vërejtura gjatë pandemisë së koronavirusit, qoftë në terma nominalë apo realë.

Por në disa vende jashtë OECD-së, tabloja është e ndryshme. Në Kinë, e cila ka përjetuar një rënie akute të banesave, Fitch parashikoi se çmimet e banesave do të vazhdojnë të bien për dy vitet e ardhshme, duke paralajmëruar se kërkesa për investime "është zhdukur kryesisht" pas një tkurrjeje prej 7 për qind të çmimeve gjatë dy viteve të fundit.

Liberale Newsroom

Poll
SHQIPENGLISH