Kryesore

Presione për hapjen e plotë

               Publikuar në : 11:03 - 09/05/20 liberale

E hëna shton hartën e zonave të gjelbra, çel parukeritë dhe një pjesë të qendrave tregtare, por bllokon me postblloqe qytetet më të mëdha të vendit. Ndërkohë, nëntë javë nga izolimi, shtohen presionet për hapjen e plotë, ndërsa fqinjët janë përgatitur  për turizmin  

Prej dy javësh, qeveria lajmëron sektorët që rinisin veprimtarinë pas dy muajsh izolimi dhe nga e  hëna harta e të ashtuquajturave zona të gjelbra do të zgjerohet. Por kaq nuk mjafton për t’u cilësuar rikthim në normalitet, edhe pse kryeministri Rama ashtu si edhe liderët e tjerë të botës ka theksuar se bota pas koronavirusit nuk do të jetë më ajo që njohim.

Ca më pak për ekonominë, që siç do të deklaronte ministri i Turizmit Klosi pak ditë më parë, 2020 do të shënonte rritje ekonomike nëse nuk do të qe për pandeminë globale.

Presionet për hapjen e plotë kanë kohë që kanë nisur, ndërsa shoqata e operatorëve turistikë përmes një letre të hapur në adresë të kreut të qeverisë kërkojnë heqjen e barrierave për ushtrimin e plotë të veprimtarisë, si liria e lëvizjes pa fasha orare, hapja e plazheve, e kufijve tokësorë për turizmin rajonal e deri tek hapja e turizmit të organizuar “në mënyrë që kjo industri të ketë mundësi që të ripërtërijë vetveten, duke filluar që këtë vit dhe njëkohësisht të ndihmojë edhe ekonominë e vendit në këtë situate tejet të vështirë”.

Sipas kreut të shoqatës, Zak Topuzi sektori i turizmit llogarit 140 milionë euro humbje deri më tani, bashkë me shumë vende pune, duke parashikuar një kohëzgjatje prej tre vitesh të efekteve të pandemisë Covid-19.

Shoqata e Operatorëve Turistikë i ka kërkuar kryeministrit Rama të ecë me të njëjtin hap me vendet fqinjë, ndërsa Greqia i dha fund izolimit me 3 maj dhe një ditë më pas u hapën të gjithë plazhet në vend, shembulli ndjekur edhe nga Mali i Zi, ndërsa edhe Spanja një nga vendet më të prekura nga koronavirusi ka vendosur po ashtu t’i hapë plazhet.

Sipas operatorëve turistikë, të gjitha subjektet që ushtrojnë veprimtari turistike kanë një rënie nga 90-100% të të ardhurave mujore dhe, siç paralajmërojnë ata nëse nuk do të merren masa të shpejta pritet që së shpejti  rreth 70% e të punësuarve në këtë sektor do të humbasin përfundimisht vendet e punës, duke e bërë pandeminë shëndetësore, gjithaq ekonomike e sociale.

“Aktualisht të gjithë operatorët turistikë, agjencitë e udhëtimit, transportuesit turistikë, guidat turistike, ushtrojnë zero biznes dhe vetëm 70% e hoteleve janë të hapur, por edhe këto nuk janë efecientë për shkak të masave shtrënguese të lirisë së lëvizjes”, theksojnë ata, duke shtuar se partnerët e tyre ndërkombëtarë që operojnë me  fluturime charter në Shqipëri, të cilat kanë parapaguar hotelet sipas kontratave të garancisë, janë të gatshëm që të ulin charter-ët e tyre në aeroportin e Rinasit duke filluar,  që nga data 1 qershor.

Ata thonë se është krijuar infrastruktura për pritjen e turistëve sipas protokolleve të masave kundër koronavirusit, ndërsa shprehen të gatshëm të plotësojnë kriteret qoftë edhe pa fitim dhe vetëm për të  ruajtur destinacionin “pasi në të kundërt do jetë shumë e vështirë për ta futur përsëri ne axhendën e Tour Operatorëve të njohur ndërkombëtarë, për shkak edhe të imazhit të brishtë që ne akoma kemi”, shprehen ata, ndërsa Covid është kriza e dytë brenda pak kohësh që e godet sektorin e turizmit, pas tërmetit të 26 nëntorit.

“Konstatojmë se në qoftë se nuk hiqen kufizimet e lëvizjes për qytetarët në mënyrë që të shfrytëzohet turisti vendas dhe së paku nga 18 maji nuk hapen kufijtë me vendet kufitare ky sektor do ndeshet me pasoja shumë të rënda dhe një numër i madh i këtyre subjekteve pritet të falimentojnë”, ngulmon Shoqata e Operatorëve Turistikë, si sektor që jep 26% të PBB.

Në vazhdën e paketave financiare, sektori i turizmit kërkon një të dedikuar, ndërsa ministri Ahmetaj ka deklaruar se në varësi të ecurisë së paketës së dytë, do të përgatitet një instrument i tretë garancie, me fokus më të ngushtë, te sipërmarrja, kryesisht prodhuese dhe turizmi.

Nga 18 maji, ministrja e Shëndetësisë ka bërë me dije se do të çelen baret dhe restorantet, por edhe ato vetëm në ambientet e jashtme, me distancat fizike prej dy metrash dhe deri në orën pesë e gjysmë të pasdites.

“Ne përshëndesim planin e qeverisë për hapjen e bareve dhe restoranteve në ambientet e jashtme duke filluar nga data 18 maj, por kushtëzimi vetëm në ambientet e jashtme dhe kufizimi i lëvizjes deri në orën 17:30 do jetë pengesë për vënien e plotë në eficiencë të tyre, pasi gjatë ditës njerëzit janë në punë dhe darkat ngelen më të frekuentuara nga qytetarët”, mendon shoqata e operatorëve turistikë, ndërsa edhe Shoqata e bareve, restoranteve e klubeve në Shqipëri pak ditë më parë i është drejtuar me një letër kryeministrit Rama, ku kërkohet hapje pa kufizim orari.

Kreu i qeverisë, përmes një postimi në rrjetet sociale është shprehur se nëse situata me të infektuarit dhe të shtruarit në spital me Covid-19  do të jetë e stabilizuar, kjo do të jetë edhe fundjava e fundit e izolimit, për ata mbi 14 vjeç.

Më të vegjlit, do të lejohen të lëvizin të shtunë dhe të diel në shoqërinë e prindërve, pas dreke  dhe pensionistët gjata paraditeve.

Por ndërsa e hëna, çel disa biznese të tjerë të mbyllura siç ishin parukeritë, berberët apo klinikat dentare, do të sjellë ndalimin e hyrje-daljeve nga zonat e cilësuara të kuqe, si bashkitë Shkodër, Kurbin, Krujë, Durrës, Tiranë dhe Fier, ku do të vazhdojë i njëjti regjim oraresh lëvizjeje dhe rregullash të qarkullimit. “Këto zona do të blindohen me postblloqe dhe nuk do të lejohet hyrje-dalja e automjeteve të paautorizuara”, ka njoftuar Rama, ndërsa e  gjithë pjesa tjetër e vendit do të jetë e gjelbër dhe qarkullimi ndërqytetës me automjet privat do të jetë i lirë, me një regjim orar që do të shtrihet deri në orën nëntë të mbrëmjes.

“Për këtë pjesë do të mbeten në fuqi vetëm rregullat që ndalojnë grumbullimin e më shumë se pesë personave, aktivitetet kulturore e sportive të çdo lloji, transportin publik si edhe njësitë ekonomike ende të mbyllura”, ka thënë Rama. E ndërsa nuk ka ende asnjë njoftim të qeverisë për kohën e hapjes së aktiviteteve sportive apo transportit urban, prej 4 majit muzetë e bibliotekat  janë të lejuara të frekuentohen, por lejet në e-Albania janë të kufizuara deri më tani në dy seksione kryesore, ato për punë dhe për psonisjen e ushqimeve.

Sipas nënkryetarit të LSI-së, Petrit Vasili, ndërsa kurba e infektimeve me Covid-19 është nën 5 përqind, kufizimi i orareve dhe mbyllja  e qytetarëve apo bizneseve është  absurde.

“Heqja e menjëhershme e kufizimeve orare të pakuptimta është në masë që duhet marrë menjëherë. Duhet të vazhdojë distancimi fizik të respektohet nga qytetarët dhe të zbatohen masat e higjienës personale. Nëse bëhet fjalë për 8 raste të reja nuk përbën asnjë problem për t’u kontrolluar nga sistemi shëndetësor shqiptar, janë të papërfillshme”, është shprehur Vasili, duke i cilësuar  kufizime politike. “Asnjë shifër dhe asnjë fakt nuk i jep të drejtë atij. Sot publikohet që pozitiviteti i shifrave është shumë nën 5%, cilat janë pra arsyet shkencore, sugjerimet ku bazohen që mbajnë kufizime me fasha orare të padëgjuara në Europë. Ky qëndrim arbitrar duhet të marrë fund. i nderuar kryeministër çdo pushtet mbaron shpejt,  por këto masa arbitrare nuk harrohen se kanë rënduar familjet shqiptare. Tërhiqu nga ky arbitraritet”, është shprehur në deklaratën e tij nënkryetari i Lëvizjes Socialiste për Integrim.

Po, sipas ministres Manastirliu, fashat orare janë  propozuar nga ekspertët për të minimizuar kontaktet. E ndërsa ka thënë se po diskutohet  zgjatja e tyre, ende nga qeveria mbetet ajo e orës pesë e gjysmë pasdite.

Por ndërsa qeveria flet për hapje të sektorëve të ekonomisë, ku një pjesë e qytetarëve i janë rikthyer vendeve të punës e të tjerë e kanë në rrezik për shkak të shkurtimit që po bëjnë bizneset pas humbjeve të mëdha, nuk është menduar për fëmijët në çerdhe, kopshte dhe nxënësit e shkollave.

Ata që do u rikthehen bankave, nga një në klasë, janë vetëm maturantët dhe vetëm tri javë para provimeve të Maturës, ndërsa pjesa tjetër me gjasë do të nisë në shtator, duke e quajtur të shteruar mësimnxënien përmes orëve online.

Por përtej debatit që lidhet me cilësinë e edukimit, shkollat, kopshtet dhe çerdhet janë institucione ku fëmijët kalojnë disa orë të ditës, ndërsa prindërit punojnë.

Me kthimin e tyre në punë dhe mosçeljen e institucioneve shkollore e parashkollore, përtej alternativave të dadove apo gjyshërve mbeten sheshpushimet e pallateve, që gëlojnë çdo ditë nga fëmijët që luajnë, pavarësisht rregullave dhe kufizimeve të orareve. Po ashtu edhe nga kampi i të moshuarve, të cilët dalin edhe gjatë javës, përveç atyre pak orëve të fundjavave të lejuara nga qeveria. Megjithatë, dje ministrja Manastirliu lajmëroi çeljen e kopshteve dhe çerdheve nga 1 qershori, ndërsa iu drejtua institucioneve në fjalë të marrin masat e sigurisë.

Thirrje për hapje qeverisë i kanë bërë edhe komunitetet fetare, përmes një peticioni. Por ndërsa  Gjermania i ka çelur ato, duke ruajtur distancat prej dy metrash që në fillim të muajit, kryeministri Rama kërkon propozime për hapjen e kishave dhe xhamive, por pas 18 majit.

Do të jetë Komiteti i Ekspertëve që do të thotë fjalën e fundit përballë propozimeve të komuniteteve fetare, ndërsa Pashkët si asnjëherë i gjeti kishat pa besimtarë dhe muaji i Ramazanit i gjeti xhamitë të zbrazura për faljet.

Por megjithë sektorët që çelen këto javë, hapja duket ende iluzion ndërsa protokolli i masave të sigurisë ndaj Covid-19, tingëllon sa absurd aq edhe qesharak.

Nëse një qytetar do të shkojë në qendrat tregtare, që hapen pjesërisht të hënën, për të psonisur në dyqanet e veshjeve, jo vetëm që i duhet të matë temperaturën në hyrje të dezinfektohet me higjienizues,  por do të duhet të shmangin edhe provat e veshjeve në lëkurë. Ashensorët do të përdoren në 30 përqind të kapacitetit, ndërsa u këshillohet qytetarëve të shkojnë vetëm kur është e nevojshme në to. Një vizitor nuk do të mundet të qëndrojë më shumë se dy orë brenda qendrës, ndërsa para pandemisë, qendrat tregtare ishin edhe alternativë argëtimi. Mungesa e transportit publik do të pengojë shumë lëvizjen drejt tyre, ndërsa jo të gjithë janë të pajisur me automjetet private, por edhe ata që i kanë nuk janë të pajisur me lejet e veçanta nga e-albania për qarkullim. Po ashtu, edhe për baret e restorantet, ndërsa përgatitet hapja e tyre javën që vjen protokollet e sigurisë rekomandojnë sa më shumë shërbim taksi, që do të thotë kohë, personel dhe shpenzime ekstra.  Por ndërsa duket se ngadalë vendi po shkon drejt hapjes, lëvizja e qytetarëve mbetet ende e kufizuar, të paktën për zonat e kuqe, që rezultojnë të jenë edhe qytetet më të mëdha ku edhe është e bazuar pjesa më e madhe e ekonomisë.

Ja përse duhet të hapet Shqipëria…

Nga Kastriot Islami

Gjithçka e pohuar më poshtë bazohet në hipotezën (për të cilën dyshimet, veçanërisht në rastin e Shqipërisë, janë të konsiderueshme) se ‘të dhënat e ofruara nga vendet për numrin e të infektuarve, vdekjeve, të shëruarve dhe të shtruarve në spital janë të besueshme’.

Përndryshe gjithçka e pohuar më poshtë nuk qëndron!

Nga këto dhëna statistikore llogariten dy ‘parametra’: i) numri i rasteve të mbyllura; dhe ii) numri i rasteve aktive.

Numri i rasteve të mbyllura është i barabartë me shumën e të numrit të të shëruarve plus numrin e vdekjeve.Numri i rasteve aktive është i barabartë me numrin e të infektuarve minus numrin e rasteve të mbyllura, thënë ndryshe ky numër paraqet të gjithë ata qytetarë që kanë rezultuar nga testimi ‘pozitiv’ dhe gjenden ose të shtruar në spital (të spitalizuar) një pjesë e të cilëve gjendet në terapi intensive dhe pjesa tjetër ose qëndron në shtëpi me trajtim shtëpiak ose ka simptoma të lehta ndonëse nga testimi konsiderohet i infektuar, pra janë të gjithë të infektuarit që as nuk janë shëruar dhe as nuk kanë vdekur nga Sars-Cov-2. .

Mundet nga këto shifra të llogariten përqindja e tyre, pra numri i rasteve të mbyllura apo rasteve aktive për 100 të infektuar. Këto dy përqindje ndryshojnë (shih grafikun për Shqipërinë): në fillim kur epidemia nis, përqindja e rasteve aktive është e lartë afër 100 % kurse ajo e rasteve të mbyllura është pothuajse 0%.

Me zhvillimin e epidemisë, shifra e rasteve të mbyllura rritet duke shkuar drejt 100%, kurse shifra e rasteve aktive zvogëlohet duke shkuar drejt 0%. Në një moment këto dy shifra barazohen (në rastin e Shqipërisë, këto dy kurba priten rreth datave 10-11 prill 2020 në vlerën rreth 50 %) dhe më tej shifra e rasteve aktive shkon drejt 0% kurse shifra e rasteve të mbyllura i afrohet shifrës 100%.

Përqindja e rasteve të mbyllura jep një ide sesa ‘afër-larg’ mbylljes së krizës sanitare gjendet një vend.

Kur kjo shifër shkon drejt vlerës 100 % dhe për rrjedhojë përqindja e rasteve aktive shkon drejt 0%, mund të thuhet se kriza është pothuajse e mbyllur. Duke vlerësuar këto shifra për datën 7 maj 2020, për të gjithë vendet ballkanike (shih grafikun), rezulton se më ‘afër’ mbylljes’ së krizës sanitare janë Mali i Zi me 84 % raste të mbyllura dhe Kroacia me 81 % raste të mbyllura. Më ‘larg’ është Serbia e cila ka vetëm 24 për qind të rasteve të mbyllura. Shqipëria e ka 74 përqindjen e rasteve të mbyllura, prej nga mund të thuhet se Shqipëria ka kaluar 3/4 e krizës sanitare.

Pandemia/ Deri kur do ndalohen udhëtimet për në Europë

Komisioni i Bashkimit Europian ka kërkuar që kufizimet e udhëtimit drejt BE të zgjaten deri në mes të qershorit. Autoritetet e Brukselit kanë bërë këtë propozim për shkak se situata në Europë dhe në mbarë botën mbetet e paqëndrueshme.

“Prandaj masat në kufijtë e jashtëm duhet të vazhdojnë për të zvogëluar rrezikun që sëmundja të përhapet më tej përmes udhëtimeve”.

Për të frenuar pandeminë, të gjitha vendet e BE, përveç Irlandës, si dhe vendet jo-anëtare si Zvicra, Norvegjia, Lihtenshtejni dhe Islanda ranë dakord në mes të marsit që të kufizonin udhëtimet në BE që nuk ishin absolutisht të nevojshme. Ndalimi i hyrjes ishte zgjatur një muaj më parë, por në të vërtetë skadon më 15 maj. Tani duhet të zgjatet edhe 30 ditë deri më 15 qershor.

Përjashtime nga kufizimet aplikohen për qytetarët e BE, mjekët dhe infermierët mes të tjerësh. Secili vend mund të vendosë vetë për këto kufizime të hyrjes.

Kontrollet në kufijtë e brendshëm do të mbeten të pandikuara prej këtij propozimi të Komisionit Europian. Në nisje të krizës së koronës, një numër shtetesh riktheu kontrollet në kufijtë e zonës Schengen, e cila është e lirë nga kontrollet- përfshi këtu edhe Gjermaninë. Që prej atëherë, ata që nuk janë gjermanë apo që nuk janë rezidentë permanentë këtu, mund të vijnë në Gjermani vetëm me një ‘arsye të vlefshme’. Kushdo që futet në Gjermani duhet të karantinohet për dy javë.

Së fundmi ka pasur kërkesa në rritje që Gjermania të heqë kontrollet në kufij me vendet fqinje. Ministri i Brendshëm, Horst Seehofer ka mbrojtur kontrollin në kufi, që janë parashikuar deri më 15 maj.

“Qëllimi ynë primar është që të rikthejmë një zonë Schengen plotësisht funksional sa më shpejt që të na e lejojë situata shëndetësore,” tha Komisionerja e Brendshme e BE, Ylva Johansson. Vetëm më pas mund të hiqen kufizimet në kufijtë e jashtëm. /Gazeta Liberale

 

Tags: ,

KOMENTO (0)

Shkruaj nje koment

Your email address will not be published. Required fields are marked *

* *

Back