Globi

"Një gjykatë speciale për të gjykuar Putin-in", fituesja e çmimit Nobel tregon mekanizimin për ndalimin e luftës

Shkruar nga Liberale

Fituesja ukrainase e çmimit Nobel për paqen ka bërë thirrje për krijimin e shpejtë të një gjykate speciale për të gjykuar Vladimir Putin dhe bashkëpunëtorët e tij për veprën penale të agresionit, duke argumentuar se ai mund të ketë "një efekt ftohës" mbi mizoritë që vazhdojnë nga forcat pushtuese të Kremlinit.

Oleksandra Matviichuk, drejtuese e Qendrës për Liritë Civile, tha gjithashtu se një fillim i shpejtë i gjyqeve për krime lufte kundër presidentit dhe ushtarëve rus mund të shpëtojë jetë njerëzish duke i penguar forcat ruse të kryejnë krime të mëtejshme.

"Fillimi i procedurave ligjore mund të ketë një efekt ftohës mbi brutalitetin e shkeljeve të të drejtave të njeriut që trupat ruse po kryenin çdo ditë në Ukrainë", i tha ajo "The Guardian" në një intervistë.

Disa trupa, ndoshta jo të gjitha, do ta kuptonin se regjimi autoritar i Putinit kishte një datë fundi, tha Matviichuk, nëse do ta dinin se do të mbaheshin përgjegjës. Mundësia e drejtësisë do t'i ndihmonte ata të kuptojnë se "Unë nuk do të jem në gjendje të fshihem nën Putinin abstrakt dhe ndoshta do të më duhet të jem përgjegjës për çdo gjë që bëj me duart e mia", tha ajo.

Qendra për Liritë Civile (CCL) fitoi çmimin Nobel për paqe në vitin 2022, së bashku me organizatën ruse të të drejtave të njeriut Memorial dhe aktivistin bjellorus të burgosur, Ales Bialiatski.

E themeluar në vitin 2007, CCL ka bërë fushatë për ndryshime demokratike në Ukrainë. Që nga viti 2014, ajo ka dokumentuar më shumë se 26,000 krime lufte në Krimenë e aneksuar nga Rusia dhe dy republikat e vetëshpallura në Donetsk dhe Luhansk të drejtuara nga përfaqësuesit rusë.

Me qendër në Kiev, Matviichuk udhëton shpesh për të mbledhur mbështetje në kryeqytetet perëndimore për të mbyllur "hendekun e llogaridhënies". Ajo mbron propozimin e qeverisë ukrainase për një gjykatë speciale për të gjykuar Putinin dhe udhëheqës të tjerë politikë dhe ushtarakë për krimin e agresionin, i cili nuk mund të ndiqet penalisht në gjykatën penale ndërkombëtare në Hagë.

Aleatët e Ukrainës po diskutojnë idenë, por zyrtarët thonë se bisedimet mbeten në një fazë të hershme. Në fillim të këtij muaji, BE-ja premtoi se një qendër ndërkombëtare për ndjekjen penale të krimit të agresionit me qendër në Hagë do të funksiononte nga korriku, me qëllim të mbledhjes dhe ruajtjes së provave, por mbetet e paqartë se ku dhe kur do të dëgjohen këto prova.

Matviichuuk u kërkoi gjithashtu vendeve perëndimore të rrisin fokusin e tyre në një dimension të dytë të "hendekut të llogaridhënies": të ndihmojë prokurorin kombëtar të mbingarkuar të Ukrainës të hetojë dhjetëra mijëra krime lufte dhe mizori. Ajo do të donte të shihte gjyqtarë dhe prokurorë ndërkombëtarë që punojnë me homologët e tyre në Ukrainë, të cilët po përballen me një ngarkesë të madhe dhe në rritje të çështjeve.

Më 17 shkurt, prokurori i përgjithshëm i Ukrainës, Andriy Kostin, tha se zyra e tij po hetonte 67,000 raste të krimeve të luftës.

“Është shumë e qartë se edhe zyra e prokurorit më të mirë në botë nuk mund të hetonte në mënyrë efektive deri në [aq shumë] procedura penale në mënyrë efektive, veçanërisht gjatë luftës. Pra pyetja është, kush do ta hetojë atë?”, tha Matviichuk.

Ajo do të donte që të dy elementët – gjykata speciale dhe mbështetja për prokurorin vendas të Ukrainës – të vendoseshin sa më shpejt të jetë e mundur. Bota ka ende "paragjykimin" e shikimit të drejtësisë ndërkombëtare përmes prizmit të gjyqeve të Nurembergut, tha ajo, kur kriminelët e luftës u gjykuan vetëm pasi regjimi nazist ishte rrëzuar.

“Është e rëndësishme që të krijohen [këto mekanizma] tani, sepse kur fola me viktimat, ata më thanë se autorët e tyre ndiheshin gjithmonë shumë të sigurt se do të shmangnin përgjegjësinë. Ata gëzonin mosndëshkimin”, tha ajo.

Ajo citoi një sondazh nga Instituti Ndërkombëtar për Sociologjinë e Kievit verën e kaluar, i cili tregoi se dy të tretat e të anketuarve (65.8%) thanë se zhgënjimi i tyre më i madh në fund të luftës do të ishte mosndëshkimi rus për krimet e luftës./Liberale.al

 

Liberale Newsroom

Poll
SHQIPENGLISH