Globi

Arkitektura mbreslënëse në Indi

Shkruar nga Liberale

Nëse dizajni i detajuar, delikat dhe arkitektura e përjetshme e mbushur me poezi ju magjepsin, Shekhawati në Rajasthan me siguri do të kënaqë shqisat tuaja. I vendosur vetëm 165 km larg qytetit rozë të Jaipur, rajoni Shekhawati, i përbërë nga mijëra fshatra dhe qytete që bien nën Nawalgarh, Sikar, Jhunjhunu dhe pjesë të Churu, Nagaur dhe Jaipur, është shtëpia e përqendrimit më të madh të afreskeve në të gjithë globin. Shekhawati (kopshti i Rao Shekhas), është emëruar pas pasardhësve të Shekhawat Rajput Maha Rao Shekha, i cili sundoi trimërisht në shekullin e 15-të. Pas Maha Rao Shekha, pasardhësit e tij sollën në tokë forma të ndryshme të artit dhe kulturës – një trashëgimi që vazhdon të jetojë deri më sot. Në shekujt e 18-të dhe të 19-të, tregtarët Marwari, të cilët u interesuan për rajonin pasi një sasi e madhe tregtie devijohej përmes Shekhawati-t, ndërtuan këto pallate ose shtëpi të fortifikuara. Të mbushura me pasuri dhe ekstravaganca, ambientet e brendshme dhe të jashtme të këtyre havelis ishin zbukuruar me murale të pikturuara, që përshkruanin tema të ndryshme nga epikat e Ramayana-s dhe Mahabharata-s dhe gjithashtu Krishna Leela (skica e jetës së Zotit Krishna). Shumë besojnë se afresket, në fakt, u prezantuan nga vetë Shekhawati Rajputs dhe më pas u çuan përpara nga popullatat tregtare.

Shumica e afreskeve u krijuan midis viteve 1900 dhe 1930 nga chiteras (artistë) nga komuniteti kumhar (poçari) dhe u ndikuan nga shkollat e pikturave persiane, Jaipur dhe Mughal dhe të bazuara në mitologji, skena gjuetie dhe përshkrime të jetës së përditshme. Ndërsa oborri i jashtëm i këtyre haveliseve quhej mardana për burrat, oborri i brendshëm quhej zenana për femra. Megjithatë, në fund të shekullit të 19-të, praktika e projektimit u ndikua ndjeshëm nën ndikimin britanik dhe ardhjen e teknologjisë. Makinat, avionët dhe karburantet fosile nga motorët sollën ndotje dhe këto piktura filluan të përkeqësohen me ekspozimin e vazhdueshëm ndaj elementeve. Dikush mund të vëzhgojë vazhdimisht rrëshqitjen dhe larjen e bojës, erozionin, lulëzimin e kripërave, algat e zeza dhe zbardhjen e ngjyrës. Konservimi ishte e vetmja përgjigje. Mbështetja mbërriti nga Fondacioni Morarka që prezantoi ushtrimin e ruajtjes në rajonin e Nawalgarh. Detyra kryesore, megjithatë, ishte rikuperimi i afreskeve me materiale konvencionale me ndërhyrjen më të vogël të mundshme.

Restaurimi u krye në faza. Pas trajtimit të pastrimit, vegjetacionit dhe progresionit biologjik, u pasua me forcimin dhe riparimin e dëmtimeve në segmente të ndryshme të arkitekturës. Me përpjekje të vazhdueshme, havelis janë tashmë në formë pothuajse perfekte. Ndërsa disa janë kthyer në muze, të tjerët tani janë hotele butikë. Morarka Haveli Musuem, një banese me dy oborre, u ndërtua në vitin 1900 nga Jairam Das Morarka. Është një galeri e hapur me rreth 700 afreske në mur. Porta e hyrjes hapet në oborr. Një varg hapash të çon në një portë tjetër hyrëse brenda oborrit të Zenanës. Afresket këtu shfaqin personazhe si mbretër dhe mbretëresha, flora dhe fauna, Zoti Ganesha dhe Zoti Krishna. E ndërtuar në vitin 1890 nga Keshar Dev Morarka, Uttara Haveli u përdor si shtëpi për mysafirë dhe tani është konservuar. Skenat e një procesioni të ushtrisë, Radha-Krishna Rasleela, Shiv Parvati në një dem dhe portrete të familjes mbretërore mund të shihen në afreske të shkëlqyera të stilit Mughal dhe Rajput të zbukuruara në teknikën Rajasthani duke përdorur suva të lagur të mbështjellë me pasqyra.

“Ngjyrat në afresket e Shekhawati kanë zgjatur me vite, por ne dimë pak për to. Çfarëdo që ka mbetur prej tyre është e bukur, sikur të ishte pikturuar dje”, thotë kryetari i Fondacionit Morarka, Kamal Morarka. Përveç konservimit, disa banesa në Nawalgarh janë restauruar plotësisht. Afresket origjinale janë rilyer me ngjyra organike për t'u dhënë atyre një gjallëri të re. Banesa e Dr. Ramnath A. Podar, tani një muze, është një shembull i tillë ku u deshën 10 vjet që afresket e ndërlikuara të ktheheshin në lavdinë e tyre origjinale nën mbikëqyrjen e ekspertëve. Ngjyrat bimore dhe minerale spërkatën muret me frymë të freskët. Arti dhe kultura e gjallë e Shekhawati gjallërohet gjatë Festivalit Shekhawati çdo vit në shkurt. Organizuar së bashku nga departamenti shtetëror i turizmit dhe Fondacioni Morarka, Festivali ofron turne, arte dhe zanate, panair bagëtish, fusha ushqimi organik dhe lojëra rurale për një shije të veçantë të rajonit.

 

Liberale Newsroom

Poll
SHQIPENGLISH