Kryesore

A ka mbërritur koha e Drejtësisë?

               Publikuar në : 10:26 - 24/07/21 Suadela Balliu

Në pesë vite të saj, Reforma në Drejtësi ka parë ngritjen e strukturave të reja si SPAK, BKH, funksionimin e Gjykatës Kushtetuese e asaj të Lartë dhe zbrazjen e mëtejshme të gjykatave e prokurorive nga procesi i vetingut.  Ndërsa rezultatet e prekshme të luftës kundër korrupsionit dhe krimit të organizuar janë shënuar  kryesisht muajt e fundit, ende nuk janë parë zyrtarët e lartë, të cilat si ShBA ashtu edhe BE i kërkon si fryte të vërteta të investimit në këtë reformë

Suadela Balliu

E ngadalta, e papërsosura dhe e dhimbshmja Reformë në Drejtësi ka nisur të japë rezultate konkrete. E këtij mendimi ishte ambasadorja amerikane Yuri Kim,  në eventin e djeshëm në kuadër të pesë vjetorit të miratimit të Reformës në Kuvend.

Pasi ka lënë pas pesëvjeçarin e vështirë që i rralloi magjistratët në sistem dhe e la vendin pa funksionin e Gjykatës Kushtetuese dhe të Lartë për më se tre vite, sipas ambasadores Kim kjo është koha për të treguar se në sistemin e Drejtësisë do të mbizotërojë  drejtësia.

Kim foli dje para krerëve të institucioneve të Drejtësisë, diplomatëve dhe ministres Gjonaj edhe rreth tentativave për ta bllokuar reformën.

E megjithatë, sipas diplomates amerikane, si përfaqësuese e qeverisë që ka investuar drejtpërdrejt në këtë reformë, rezultatet kanë ardhur nga puna e SPAK dhe BKH.

Vetë Kim ka publikuar në rrjete sociale shifrat e raportit njëvjeçar të punës së Strukturës së Posaçme Antikorrupsion, e cila i pa të parët prokurorë dhe kreun e saj në dhjetor të 2019-s, ndërsa pak kohë më parë lajmëroi se 2021 do të ishte vit i vrullshëm.

Me arrestimet e fundit të zyrtarëve si kryebashkiakë apo  të tjerë në ministrinë e Brendshme, efektivë policie, prokurorë deri edhe  ish-zv/ministra, SPAK paralajmëroi vërtet muaj të nxehtë.

Vetë kreu i saj, Arben Kraja, tha dje se rezultatet e dy apo tri muajve të fundit janë të matshme dhe ka  treguar se struktura po fillon të funksionojë dhe të japë rezultate.

“Ka pasur ndëshkueshmëri me konfiskime pronash nga aktiviteti kriminal, por edhe hetime e ndjekje penale ndaj personave, zyrtarë apo jo zyrtarë, hetimi ndaj të cilëve do të shkojë deri në fund. Pavarësisht kush do jenë personat apo personazhet e përfshirë në hetim, ne do t’i shkojmë deri në fund”, do të shprehej Kraja duke theksuar se të gjithë janë të barabartë para ligjit. Një pohim i ngjashëm me sloganin e ambasadores Kim, e cila thekson shpesh se askush nuk është mbi ligjin.

Ministrja e Drejtësisë, Etilda Gjonaj gjithashtu mbështeti idenë se lufta ndaj korrupsionit dhe pandëshkueshmërisë po njeh një kurbë rritëse.

“Pastrimi i sistemit nëpërmjet procesit të “Vetting”-ut nga gjyqtarë dhe prokurorë të korruptuar dhe të padenjë dhe rezultatet e deritanishme të strukturave të posaçme kundër korrupsionit dhe krimit të organizuar janë domethënëse dhe shpresëdhënëse që të dëshmojnë se reforma do të rikthejë besimin e qytetarëve te sistemi”, do të shprehej ministrja, ndërsa vetingu ka shkarkuar  rreth 155 gjyqtarë e prokurorë  nga sistemi i Drejtësisë  në këta pesë vite dhe 56 janë dorëhequr. Gjatë kësaj periudhe janë rikonfirmuar në detyrë 174 magjistratë, ndërsa ende duhet të kalohet në lupë më shumë se gjysma e tyre në sistemin aktual të Drejtësisë.

Gjonaj tha se procesi i vetingut duhet të ecë me ritme më të shpejta, ndërsa zbrazja e gjykatave dhe prokurorive do të gjejë zgjidhje tek rritja e numrit të pranimeve të Shkollën e Magjistraturës.

Gjonaj tha se Reforma në Drejtësi kishte pasur sfida dhe kundërshtarë, por po ecën në rrugën e duhur. Ajo theksoi mbështetjen që qeveria dhe Kuvendi i kanë dhënë Reformës, ndërsa ky i fundit e miratoi më 2016-n me votat e të 140 deputetëve.

Ka qenë opozita ajo që ka akuzuar shpesh kapjen e Reformës nga kryeministri Rama, ndërsa presidenti Meta i cili ka pasur edhe disa përplasje me Kuvendin dhe maxhorancën për KED dhe përzgjedhjen e anëtarëve të Gjykatës Kushtetuese, e ka etiketuar si “Ramaformë”.

Ndërsa vendi ishte tre vite pa  funksionin e Kushtetueses dhe Gjykatës së Lartë, kreu i qeverisë deklaronte se djepi ishte më mirë bosh, sesa me shejtanin brenda, duke iu referuar magjistratëve të korruptuar.

Madje një vit më parë ai foli për një grupim të njohur si “KÇK” brenda sistemit të Drejtësisë me gjyqtarë që bënin kërdinë me vendime skandaloze, të bindur se nuk do ta kalonin procesin e vetingut. Edhe pak kohë më parë, si ministri i Brendshëm ashtu edhe kryeministri akuzuan për vendime skandaloze gjyqtarë e prokurorë, duke e transferuar përgjegjësinë nga performanca e policisë tek sistemi i Drejtësisë.

Ambasadori i BE-së në Tiranë, një tjetër investitor i Reformës bashkë me ShBA-në, foli për rëndësinë e një lidershipi nga i gjithë spektri politik, për të siguruar suksesin e saj.

“Vijimi i kësaj reforme është një ndër prioritetet kryesore, që të ecet përpara në mënyrë efikase. Pavarësia, integriteti i Reformës në Drejtësi është shumë i rëndësishëm”, u shpreh Soreca, duke shtuar se do të kërkohet përgjegjshmëri për përfshirjen në zbatimin e reformës në drejtësi. Arrestimin e kryebashkiakut të Lushnjës, kreu i PD-së Basha – i cili megjithatë kishte nisur të shprehte një lloj besimi tek drejtësia e re dhe SPAK që prej vjeshtës së 2019-s-,  e cilësoi si fillim të mbarë, por që do të varej nga aftësia, kuraja dhe pavarësia e drejtësisë për të luftuar krimin dhe lidhjet e tij me politikën. Basha vijon të akuzojë kryeministrin për bashkëpunim me krimin, që solli edhe shitblerjen e votave sipas tij, ndërsa PD pret rezultate nga SPAK për kallëzimet e depozituara në lidhje me krimet zgjedhore. “Bazat ligjore të jenë në vend, korniza ligjore po ashtu të jetë në vendin e duhur, të luftohet korrupsioni. Sistemi duhet të jetë në përputhje me standardet europiane. Është i nevojshëm bashkëpunimi dhe koordinimi për reformën në drejtësi”, u shpreh Soreca. Ai theksoi se kjo Reformë ka rëndësi për rrugën drejt Bashkimit Europian të vendit. Megjithë ngërçin e krijuar që i la sërish pa datë Shqipërinë dhe Maqedoninë e Veriut për konferencën e parë ndërqeveritarë nga BE presin rezultate konkrete në luftën kundër korrupsionit dhe krimit të organizuar. E veçanërisht siç do të shprehej pak kohë më parë ministrja e Jashtme holandeze, shteti skeptik i kthyer në favor të cceljes së negociatave me Shqipërinë së fundi, unioni pret rezultate në numrin e zyrtarëve të lartë të dënuar për korrupsion dhe krim të organizuar. Dënimi i ish-kryeprokurorit Llalla dhe arrestimet e fundit, në disa operacione të SPAK duket se po u shtojnë pikë statistikave, ndërsa presioni mbi punën e tij mbetet i madh.  Pesë vite pasi ish-ambasadori Donald Lu fliste rreth vizionit të rrjetës së Drejtësisë me peshq të mëdhenj, këta të fundit ende nuk po duken, ku megjithë shifrat zyrtarë apo ish-zyrtarë të nivelit të lartë, ende nuk e kanë ndjerë frikën e Drejtësisë së Re. Kryeministri Rama i paralajmëroi pak ditë më parë kryebashkiakët socialistë, të të gjithë vendit, të kenë kujdes nga zjarri përvëlues i SPAK-ut, ndërsa ministrave të tij u tha se do t’i çonte vetë në Prokurorinë e Posaçme nëse do të haste në këtë mandat të tretë abuzime me tenderët, problematikë e faktuar tashmë edhe nga arrestimet e fundit në të dy mandatet e PS-së në qeverisje.

Çela: E ardhmja dosja elektronike

Në tryezën e organizuar për 5 vjetorin e Reformës në Drejtësi, kryeprokurori i përgjithshëm, Olsian Çela ka thënë se situata në disa Prokurori të vendit është e rënduar.

Ai tregoi se për shkak të Vetingut, por edhe avarive të tjera, shumë çështje kanë mbetur stok. Kryeprokurori sugjeroi që të implementohet dosja elektronike, e cila sipas tij, rrit eficencën dhe ul kostot. Gjithashtu ai vlerësoi që të rriten vitet e magjistraturës, mirëpo, viti i fundit sipas tij të jetë dhe vit pune, duke u rikthyer kështu te modeli i mëparshëm.

“Është një moment i rëndësishëm ndërtimi i kësaj strategjie. Në fakt unë do të vlerësoja qasjen e treguar nga Ministria e Drejtësisë, në mënyrë që është formuluar ajo. Mendoj që u tregua qasje e duhur, misioni i duhur. Kjo vlen shumë dhe në kontekstin e realitetit të ri. Në këto kushte do të vlerësoja shumë dhe realizimin, që pasqyron vetë strategjia. Ajo merr në konsideratë vakancat e krijuara si dhe merr hapa për të rritur eficencën e sistemit të drejtësisë. Do të doja të vlerësoja disa çështje që meritojnë vëmendje.

Do ta nisja nga harta gjyqësore, nevoja e saj është emergjente. Situata disa nga Prokurorive të vendit është e rënduar, ne parashikojmë që në vjeshtë situata do të përkeqësohet më tej. Stoku i dosjeve do të bëhet i papërballueshëm në kushtet e vonesës së strukturave të prokurorisë. Ky nuk është i vetmi hap, kërkohet masa të tjera. Do të doja ndryshimin e ligjit për magjistraturë, shtimin e viteve të studimeve të saj. Unë them që viti i tretë i magjistraturës të jetë vit pune, ashtu siç ka qenë më parë. Do të ishte një rifreskim i shtuar për sistemin.

Garantimi i pavarësisë së prokurorëve duhej shoqëruar dhe me një llogaridhënie të performancës, gjë që mungon. Mungon matja e performancës. Mendoj që sot sistemi aktual, përtej zgjedhjeve të rëndësishme ka nevojë për përmirësime. Rritja e eficencës është sfida jonë.

Ne duhet të shohim drejt së ardhmes, e cila është dixhitalizimi. Duhet të ecim shpejt. Duhet të dimë se kur do të jemi pas 10 vitesh. Ne duhet të shkojmë drejt dosjes elektronike, ajo duhet të jetë synimi ynë. Ajo do të rrisë eficencën, do të ulë kostot, burimet njerëzore, do të rrisë kontributin tonë dhe në nivel ndërkombëtar në goditjen e krimit”, tha Çela.

Drejtuesja e KPA: Vetingu, i rëndësishëm në Drejtësinë e Re

Drejtuesja e Kolegjit të Posaçëm të Apelimit, Albana Shtylla, gjatë fjalës së saj në tryezën e 5 vjetorit të Reformës në Drejtësi, ka treguar rolin dhe rëndësinë që ka pasur institucioni që ajo drejton në çuarjen përpara të kësaj reforme.

Ajo tha se procesi i Vetingut ka qenë mjaft i rëndësishëm për reformën, pasi ka kaluar në sitë të gjithë gjyqtarët dhe prokurorët ndaj të cilëve qytetarët e kishin humbur besimin. Ajo ju drejtua të gjithë skeptikëve të këtij procesi duke shtruar pyetjen.

“A është më mirë një sistem me pak njerëz, apo me shumë njerëz por të pa efektshëm”?

“Kjo Reformë u votua në mënyrë unanime nga Reforma në Drejtësi. Reforma u bë nga korrupsioni, mungesa e transparencës, e eficencës, e njëkohësisht problematikë e dhënies së drejtësisë për qytetarët. Kjo reformë po i shërben asaj për të cilën u krijua. Ajo ka qenë e nevojshme dhe ka pasur pritshmëri të mëdha për një drejtësi të përgjegjshme. Vetingu është një nga shtyllat në Reformën në Drejtësi, i vështirë si proces.

Ajo është destinuar për të futur në sitë gjyqtarët dhe prokurorët. Ky proces është parë si filtër i domosdoshëm që do të kalonin të gjithë magjistratët, përfshirë dhe ata që do të emëroheshin nga KLP me një qëllim final për rikthimin e besimit të publikut te drejtësia e re. Ky proces ka pasur efekt negativ, boshatisje të gjykatave. Për një kolegj të Posaçëm Apelimi, të gjithë skeptikëve pas 3 vitesh vendimmarrjeje do i drejtoja pyetjen? A janë të rëndësishëm numrat që janë rrëzuar nga ky proces? Apo eficenca e dhënë? A do të kishte besim publiku sot në organet e reja, KLP, KLGJ, pa një filtër të tillë? Jemi të vetëdijshëm që procesi i Vetingut mbetet i vështire për gjyqtarët dhe prokurorët, por mendoj se ka qenë i domosdoshëm dhe i kërkuar”, tha Shtylla.

Shifra

155

shkarkime nga Vetingu të gjyqtarëve dhe prokurorëve  në pesë vite të Reformës në Drejtësi

56

dorëheqje të prokurorëve dhe gjyqtarëve që prej miratimit të Reformës në Drejtësi

174

Magjistratë janë konfirmuar  në detyrë pasi kanë kaluar filtrat e procesit të vetingut

Tags: , , ,


KOMENTO (0)

Shkruaj nje koment

Your email address will not be published. Required fields are marked *

* *

Back