Editorial

A është NATO në krizë?

Shkruar nga Liberale
A është NATO në krizë?

Dimitar Bechev

Më 21 shtator, kryeministri britanik Boris Johnson u takua me presidentin amerikan Joe Biden në Shtëpinë e Bardhë. Bisedimet nuk ishin asgjë më pak se një grusht shteti diplomatik për Londrën. Bisedimet erdhën menjëherë pas shpalljes së të ashtuquajturit AUKUS, një partneritet trepalësh midis Shteteve të Bashkuara, Mbretërisë së Bashkuar dhe Australisë. Sipas kushteve të partneritetit, qeveria në Canberra ra dakord të blinte nëndetëse amerikane me motor bërthamor me qëllim modernizimin e marinës australiane, raporton abcnews.al

Mbretëria e Bashkuar iu bashkua partneritetit, duke e kthyer marrëveshjen e mbrojtjes në një pakt sigurie të fokusuar në rajonin Indo-Paqësor. E gjithë kjo do të jetë në dëm të Francës, kontrata e së cilës prej 38.6 miliardë dollarësh me Australinë për ndërtimin e 12 nëndetëseve me naftë u pezullua.

Për Johnson, e gjithë kjo histori shihet si një shfajësim i Britanisë, mantra që parashtron se Mbretëria e Bashkuar pas Brexit, e çliruar nga prangat e Europës, është e lirë të marrë një rol më të madh në çështjet botërore, duke diversifikuar partneritetet e saj në politikën e jashtme.

Marrëveshja e tregtisë së lirë e nënshkruar kohët e fundit me Australinë dhe pritja e COP26, Konferenca e Kombeve të Bashkuara për Ndryshimin e Klimës 2021, janë dy çështje të tjera në agjendën e kryeministrit britanik-megjithëse ai ende nuk ka siguruar një sinjal të shumë kërkuar nga Uashingtoni se një marrëveshje tregtare me Mbretërinë e Bashkuar është në fakt  një përparësi për SHBA-në.

Ndërsa administrata e Biden është e përfshirë në një luftë me Francën për shitjen e nëndetëseve, duket se Mbretëria e Bashkuar është një partner i zgjedhur për SHBA-në, pasi po përballet me Kinën, rivalin e saj kryesor gjeopolitik.

Realiteti, si kurrë më parë, është më kompleks sesa ajo që Johnson do të donte ta  tregonte. As Mbretëria e Bashkuar dhe as Franca nuk kanë aftësinë të ndikojnë në ekuilibrin ushtarak në rajonin Indo-Paqësor, raporton abcnews.al

Ajo që po ndodh në rajon është një lojë strategjike e cila përfshin Kinën, nga njëra anë, dhe SHBA-në me aleatët dhe partnerët e saj rajonalë, si Japonia, Australia dhe India (e ashtuquajtura Kuad), si dhe Koreja e Jugut, Vietnami dhe Zelanda e Re, nga ana tjetër.

Për kryeministrin australian Scott Morrison, mundësia për të thelluar lidhjet e mbrojtjes me SHBA-në forcon ndihmën e Australisë kundër një Kine gjithnjë e më pretenduese. Për të qenë i drejtë, ka edhe kosto: nënstacionet e ndërtuara nga Amerika nuk do të jenë funksionale për një kohë të gjatë, ndërsa kontrata franceze mund të ishte vënë në përdorim më shpejt, duke i dhënë forcë marinës australiane.

Por në të vërtetë, SHBA-ja është një lojtar i rëndësishëm dhe mund të ofrojë mbrojtje ndaj Kinës.

A do të “mërzisë’ AUKUS NATO -n, duke kundërshtuar Mbretërinë e Bashkuar dhe Francën, dy aleatët kryesorë europianë?

Sipas një artikulli të fundit në Global Times, zëdhënësja e qeverisë kineze dhe disa ekspertë, Aleanca e Atlantikut të Veriut është e detyruar të marrë masa. Në të vërtetë, tërheqja e ambasadorëve francezë nga Canberra dhe Uashingtoni dhe anulimi i një takimi midis ministrave britanikë dhe francezë mbi bashkëpunimin raketor mund të krijojë përshtypjen e një krize të thelluar.

Por kjo ka të ngjarë të jetë vetëm një konflikt i përkohshëm. Ka disa arsye pse nuk mund të ndodhë një përçarje më serioze. Para së gjithash, Londra dhe Parisi janë konfrontuar edhe më përpara, veçanërisht mbi pushtimin e Irakut në 2003.

Së dyti, ata kanë lidhje të forta bilaterale në siguri dhe mbrojtje. Kjo u bë e qartë edhe në vitin 2010 nga Presidenti Francez Nicolas Sarkozy dhe Kryeministri Britanik David Cameron që nënshkruan të ashtuquajturat “Traktatet e Lancaster House”, të cilat mbulojnë një numër çështjesh-nga bashkëpunimi në ruajtjen e arsenaleve bërthamore e deri në ngritjen e një force ekspedite të përbashkët për të luftuar terrorizmin.

Së treti, pjesa tjetër e anëtarëve të NATO -s, si dhe Sekretari i Përgjithshëm Jens Stoltenberg, po qëndrojnë larg mosmarrëveshjes për të shmangur pasojat negative. Ata preferojnë të presin që francezët dhe amerikanët të rregullojnë marrëdhëniet midis tyre  dhe tashmë ka shenja se diçka e tillë po ndodh.

Pas një telefonate më 22 shtator, presidentët Joe Biden dhe Emmanuel Macron dhanë një deklaratë të përbashkët. Por Pekini ka një arsye për të qenë i lumtur. Kriza e AUKUS i jep Francës dhe ndoshta të tjerëve në BE një justifikim për t’u distancuar nga qëndrimi i ashpër i administratës Biden përballë Kinës, raporton abcnews.al

Po BE -ja? Franca e ka përdorur krizën për të argumentuar rastin për një politikë të jashtme më të fuqishme europiane.  Situata e nëndetëses “vetëm shton nevojën për të diskutuar me zë të lartë dhe qartë çështjen e autonomisë strategjike europiane”, shkruhej në një deklaratë nga Jean-Yves Le Drian dhe Florence Parly, ministra të jashtëm dhe të mbrojtjes.

Presidenti i Këshillit të BE -së, Charles Michel, dhe Ursula von der Leyen, presidentja e Komisionit Europian, janë mbledhur gjithashtu pas Macron, duke akuzuar Biden se ka ndjekur gjurmët e Trump dhe politikat e tij “America First”.

Megjithatë nuk është e qartë nëse ky mesazh është dëgjuar në  kryeqytetet e BE -së. Sigurisht jo në Berlin, ku zgjedhjet e ardhshme federale kryesojnë agjendën. Gjithashtu nuk mungojnë skeptikët të cilët e shohin agjendën strategjike të autonomisë si minim të aleancës me SHBA-në.

Të tjerët janë të kujdesshëm për t’u tërhequr në një luftë të panevojshme me amerikanët për shkak të francezëve. Megjithatë Franca ka pjesërisht të drejtë. Me Shtetet e Bashkuara të përqendruara gjithnjë e më shumë në Kinë dhe Indo-Paqësor, europianët duhet të kujdesen për sigurinë e tyre.

Kjo përfshin qëndrimin përballë Rusisë, projektimin e stabilitetit në rajonin e Mesdheut, kundërshtimin e ndërhyrjeve malinje në punët e brendshme, luftën ndaj terrorizmit dhe krimit. Arritja e këtyre qëllimeve kërkon bashkëpunim më të ngushtë midis Francës dhe BE -së, nga njëra anë, dhe Mbretërisë së Bashkuar, nga ana tjetër.

Fatkeqësisht, perspektivat për një bashkëpunim të tillë nuk janë shumë pozitive. Mund të mos ketë një përçarje të plotë në prag mes Parisit dhe Londrës, por marrëdhëniet janë në pikën më të ulët dhe nuk ka gjasa të përmirësohen.

AUKUS nuk është një pikë kthese për sigurinë europiane,  dhe as një ndihmë.

 

Liberale Newsroom

Poll
SHQIPENGLISH